Laser for Hair Removal


Laserontharing

Patricia Ormiga en Felipe Aguinaga Patricia Ormiga, Rio de Janeiro, RJ, Brazilië Felipe Aguinaga, Instituto de Dermatologia Professor Rubem David Azulay — Santa Casa de Misericórdia do Rio de Janeiro, Rio de Janeiro, RJ, Brazilië

Samenvatting

Lasers voor het verwijderen van ongewenste haren, waarbij de haarfollikel selectief wordt vernietigd zonder beschadiging van aangrenzende weefsels, zijn een gebruikelijke procedure in de dermatologische praktijk. De diodelaser, de neodymium-gedoteerde yttrium-aluminium-granaat (Nd:YAG)-laser, de robijnlaser, de alexandrietlaser en intens gepulseerd licht behoren tot de technologieën die momenteel beschikbaar zijn voor langdurige ontharing. De juiste keuze van golflengte, pulsduur en fluence is cruciaal voor het succes en de veiligheid van de procedure. Een behandeling met laser en andere lichtbronnen geeft gewoonlijk een volledige tijdelijke haaruitval, gevolgd door gedeeltelijke permanente haarverwijdering. Het huidfototype en de haarkleur van de patiënt moeten zorgvuldig worden beoordeeld, evenals de aanwezigheid van bruining, omdat de aanwezigheid van epidermale melanine de risico’s verhoogt en de effectiviteit van de procedure verlaagt. De ideale patiënt voor laser- of IPL-ontharing heeft een laag huidfototype en donkere haren. Er bestaat momenteel geen consensus over het aantal behandelsessies en het interval daartussen. Bij de vaststelling hiervan moet rekening worden gehouden met de individuele kenmerken van de haargroei, het lichaamsgebied en het gebruikte type lichtbron. De meest voorkomende complicaties zijn hyper- of hypopigmentatie, die in de meeste gevallen tijdelijk is, maar er zijn meldingen van permanente veranderingen. Over het algemeen wordt laserbehandeling voor ontharing zowel veilig als effectief geacht.

Trefwoorden  EpilatieIntens gepulseerd lichtLaserFotothermolyseOntharing

Inleiding

De wens om ongewenst haar permanent te verwijderen wordt elke dag gangbaarder. Apparaten die gebruikmaken van lasertechnologie en andere lichtbronnen, zoals intens gepulseerd licht (IPL), worden hiervoor op grote schaal gebruikt.

De term ‘ontharing’ omvat twee verschillende begrippen: ‘tijdelijke haaruitval’ en ‘permanente haarreductie’. ‘Tijdelijke haaruitval’ definieert een vertraging van de haargroei, die tot 3 maanden kan aanhouden, overeenkomstig de inductie van de telogeenfase. ‘Permanente haarreductie’ verwijst naar een aanzienlijke afname van het aantal terminale haren na toediening van de behandeling, die langer stabiel blijft dan de volledige cyclus van de haarfollikels, die momenteel wordt gedefinieerd als 4–12 maanden (Dierickx en Grossman 2006; Klein et al. 2013).

Een behandeling met laser en andere lichtbronnen geeft gewoonlijk een volledige tijdelijke haaruitval (tot 3 maanden), gevolgd door gedeeltelijke permanente haarverwijdering. Daarom is het verwachte resultaat een absolute afname van het aantal haren, terwijl de resterende haren dunner en lichter worden en langzamer groeien.

De effectiviteit bij het bereiken van langdurige ontharing en een uitstekend veiligheidsprofiel zijn in de medische literatuur aangetoond voor alle behandelsystemen die voor medisch gebruik beschikbaar zijn (Gan en Graber 2013).

Geschiedenis

De vroegste rapporten over huidbehandelingen met lasers dateren van ongeveer 50 jaar geleden (Goldman et al. 1963). Maar met de komst van de theorie van selectieve fotothermolyse werd het concept gevestigd van het bereiken van geselecteerde doelwitten in de huid (Anderson en Parrish 1983).

De neodymium-gedoteerde yttrium-aluminium-granaat (Nd:YAG)-laser was het eerste apparaat dat voor laserontharing werd ontwikkeld. Het werd in 1996 goedgekeurd door de Food and Drug Administration (FDA) (Grossman et al. 1996). De robijnlaser (694 nm), alexandrietlaser (755 nm), diodelaser (800–810 nm) en Nd:YAG-laser (1.064 nm), evenals IPL (590–1.200 nm), behoren tot de technologieën die momenteel beschikbaar zijn voor langdurige ontharing (Ibrahimi et al. 2011).

Na de ontwikkeling van lasers met een langere golflengte en pulsduur kunnen nu alle huidfototypes veilig worden behandeld (Vachiramon et al. 2012).

De haarfollikel

De haarfollikel is verdeeld in drie hoofdgebieden: infundibulum, istmus en bul. De kiemmatrix van de haarfollikel bevindt zich aan de basis van de haarbul, ongeveer 2–7 mm onder het huidoppervlak, en heeft een hoge concentratie melanine in vergelijking met de epidermis. De matrix ligt rond de dermale papil (of folliculaire papil), die een belangrijke rol speelt bij het bepalen van de dikte, lengte en cyclus van het haar (Krause en Foitzik 2006 mrt; Campos en Pitassi 2012).

Stamcellen of totipotente cellen bevinden zich in de ‘bulge’, een structuur met een groot regeneratievermogen nabij de aanhechting van de haarspiertjes. Volgens de nieuwste studies zou de bulge het werkelijke doelwit van laserontharing zijn.

De cyclus van de haarfollikel kan worden verdeeld in drie verschillende fasen: anageen, waarin actieve groei plaatsvindt; catageen, een regressiefase; en telogeen, waarin de follikel zijn groei onderbreekt (Philpott et al. 1990).

Tijdens de anageenfase repliceren de meeste matrixcellen en is de hoeveelheid pigment in de bul verhoogd. De duur van het anageen hangt af van de activiteit van die cellen.

Het aandeel haarfollikels in elke fase verschilt per lichaamsgebied. De oksel- en liesstreek hebben meer follikels in de anageenfase dan de ledematen (Kolinco 2000). De telogeenfase kan enkele weken duren in het gelaat en enkele maanden op de ledematen. De volledige cyclus van lichaamshaar duurt ongeveer 4–10 maanden. Er zijn verschillen in haargroei tussen mannen en vrouwen als gevolg van hormonale variaties (Casey en Goldberg 2008).

Er zijn drie hoofdtypen haar: lanugo (zeer dun, aangetroffen in de neonatale periode); vellus (licht gepigmenteerd, diameter ongeveer 30 μm); en terminaal haar (150–300 μm diameter). Het type haar dat door elke follikel wordt geproduceerd, kan onder invloed van verschillende prikkels veranderen (Rosenfield 2005; Ibrahimi et al. 2011).

Mechanisme van vernietiging van de haarfollikel

Licht kan haarfollikels vernietigen via drie verschillende mechanismen: thermisch (lokale verwarming), mechanisch (drukgolven of krachtige cavitaties) en fotochemisch (generatie van toxische mediatoren) (Dierickx 2000). Lasers en IPL bevorderen fotothermale weefselvernietiging, die is gebaseerd op het principe van selectieve fotothermolyse, behalve Nd:YAG-apparaten met een Q-switchmechanisme, die fotomechanische vernietiging veroorzaken.

Het in 1983 door Anderson en Parrish beschreven principe van selectieve fotothermolyse postuleert dat selectieve thermische schade aan gepigmenteerde structuren zal optreden zolang de golflengte van het licht selectief wordt geabsorbeerd door een doelwit met voldoende energie en gedurende een tijdsduur die korter is dan of gelijk is aan de thermische relaxatietijd (TRT) ervan (Anderson en Parrish 1983; Dierickx en Grossman 2006).

Wanneer licht op de huid wordt aangebracht, wordt een deel ervan gereflecteerd, een ander deel verstrooid en slechts een deel geabsorbeerd. Alleen de geabsorbeerde hoeveelheid wordt omgezet in warmte, waardoor thermische effecten in het behandelde gebied ontstaan.

De golflengte van licht is de factor die de absorptie het sterkst beïnvloedt. Elke structuur van het menselijk lichaam heeft affiniteit met bepaalde golflengten. Dit maakt selectieve absorptie van lichtenergie en de behandeling van specifieke doelwitten mogelijk zonder beschadiging van aangrenzende structuren. Doelwitten die specifieke golflengten kunnen absorberen, worden chromoforen genoemd (Boechat 2002).

Men veronderstelt dat om permanente ontharing te verkrijgen, het doelwit van vernietiging de stamcellen van de follikel zijn, die zich in het ‘bulge’-gebied bevinden. De werkelijke chromofoor in haarfollikels is echter de melanine in de matrix, het meest gepigmenteerde gebied ervan.

Vanwege de afstand tussen de chromofoor en het werkelijke doelgebied is de theorie van uitgebreide fotothermolyse voorgesteld, die postuleert dat de op de chromofoor gegenereerde warmte tijdens de laserpuls naar het doelwit diffundeert (Altshuler et al. 2001).

Het door melanine geabsorbeerde elektromagnetische spectrum varieert van 350 tot 1.200 nm. Daarom zijn robijn-, alexandriet-, diode- en Nd:YAG-lasers en IPL-apparaten, die binnen dit bereik werken, in staat tot epilatie (Casey en Goldberg 2008; Ibrahimi et al. 2011; Campos en Pitassi 2012).

We weten dat binnen het bereik van het elektromagnetische spectrum met een hogere affiniteit voor melanine, deze affiniteit afneemt naarmate de golflengten langer worden. Lasers met langere golflengten hebben dus een groter doordringingsvermogen in het weefsel en een lage affiniteit voor melanine, met een verminderd risico op beschadiging van het huidoppervlak, en kunnen dermale chromoforen zoals de bul van de haarfollikel bereiken (Boechat 2002; Gan en Graber 2013).

Haar bevat melanocyten in grotere aantallen en omvang, met meer melanosomen dan epidermale melanocyten. Daarom worden golflengten nabij 700 nm twee tot zes keer sterker geabsorbeerd door haarmelanine dan door epidermale melanine, waardoor laserepilatie zelfs mogelijk is bij weinig contrast tussen de huidskleur en de haarkleur van de patiënt (Macedo 2012).

Thermische schade is selectiever wanneer de pulsduur dicht bij de thermische relaxatietijd (TRT) van het doelwit ligt. De TRT komt overeen met de tijd die het weefsel nodig heeft om af te koelen tot de helft van de temperatuur die het na een laserpuls heeft bereikt.

Als de pulsduur langer is dan de TRT, kan de warmte zich voorbij het doelwit verspreiden voordat de vereiste thermische schade optreedt. Als deze korter is, kan dit tot overmatige schade leiden. Dus moet de pulsduur net iets korter zijn dan de TRT, zodat de warmte van de chromofoor niet wordt afgevoerd en de thermische schade tot het doelwit beperkt blijft (Stratigos en Dover 2000; Gan en Graber 2013).

De TRT is direct gerelateerd aan de afmetingen van het doelwit. Lange-pulslasers (gemeten in milliseconden) liggen dichter bij de TRT van de haarfollikel (10–100 ms) (Anderson en Parrish 1983; van Gemert en Welch 1989; Ross et al. 1999).

Er zijn twee basisprincipes waarmee rekening moet worden gehouden wanneer we het concept van selectieve fotothermolyse toepassen. Het eerste is het gebruik van een optimale golflengte die selectief door het doelweefsel wordt geabsorbeerd. Het tweede is dat de puls lang genoeg moet zijn om een effect op de chromofoor teweeg te brengen, maar snel genoeg om een minimaal effect op aangrenzende weefsels te veroorzaken.

Elke technologie die zich op dermale structuren richt, treft echter eerst de epidermis, die in de basale laag een melanine-‘barrière’ heeft. Daarom is er altijd enige verzwakking van de gebruikte energie, met minder weefselpenetratie en enig risico op het bereiken van de omringende huid. Hoe hoger het fototype van de patiënt, hoe groter het risico; daarom zijn de ideale patiënten voor laser- en IPL-epilatie die met lagere fototypes en dikke, gepigmenteerde haren (Boechat 2002).

Het is belangrijk op te merken dat IPL, dat lagere golflengten gebruikt en een hogere affiniteit voor melanine heeft, meer contrast tussen huid- en haarkleur vereist en minder geschikt is voor hogere fototypes.

Om het probleem van de aanwezigheid van melanine in de epidermis op te lossen, maken de modernste apparaten gebruik van hoge energie met koelbeschermingssystemen. Zo blijft de behandeling effectief, met een laag risico en minder pijn voor patiënten, en is behandeling van patiënten met hogere fototypes eveneens mogelijk (Dierickx 2000; Zenzie et al. 2000; Mandt et al. 2005).

Parameters

De hoeveelheid energie die aan het weefsel wordt afgegeven, is de factor die de temperatuurstijging bepaalt.

Energie is de hoeveelheid vermogen die door lasers in een bepaald tijdsinterval wordt afgegeven, gemeten in joule (J). Het vermogen van het apparaat wordt gemeten in watt (W).

Een andere parameter die nodig is om de hoeveelheid energie te bepalen die aan het doelwit wordt afgegeven, is de spotgrootte, die wordt gemeten in millimeters (Nouri et al. 2004).

Fluence is de energiedichtheid die bij elk schot wordt bereikt, gemeten in J/cm2.

Fluencevergelijking: fluence, de energiedichtheid, is energie gedeeld door het bestraalde gebied; dit wordt uitgedrukt in joule per vierkante centimeter

De pulsduur is de tijd, in seconden, gedurende welke het weefsel aan licht wordt blootgesteld (Boechat 2002).

Fluence en pulsduur zijn dus belangrijke parameters om de hoeveelheid geabsorbeerde warmte te bepalen. Fluence bepaalt de piektemperatuur die op de doelstructuren wordt bereikt, en pulsduur bepaalt de tijd gedurende welke de structuur aan een bepaalde temperatuur wordt blootgesteld (Gan en Graber 2013).

De juiste keuze van golflengte, pulsduur en fluence is cruciaal voor het succes en de veiligheid van de procedure (Dawber 2005). Voor de behandeling van dun en licht haar moet een hogere fluence worden gebruikt. Voor de behandeling van een hoge concentratie dik haar of hogere fototypes is een lagere fluence vereist (Macedo 2012). Een goede methode om de geschikte fluence te bepalen, is het observeren van de onmiddellijke klinische respons, die perifolliculair erytheem en oedeem in het behandelde gebied laat zien. Een hogere fluence gaat gepaard met een grotere effectiviteit van ontharing, maar kan ook de bijwerkingen doen toenemen (Ibrahimi et al. 2011).

De haardiameter kan de TRT van de structuur en daardoor de keuze van de pulsduur beïnvloeden (Dierickx 2000). Voor dun haar worden kortere pulsen gebruikt, ongeveer 7–10 ms, terwijl voor dik haar pulsen van ongeveer 30–40 ms de voorkeur verdienen (Macedo 2012).

De diepte van de matrix beïnvloedt de keuze van golflengte, spotgrootte en energie, terwijl de haarkleur eveneens bepalend is voor de keuze van geschikte parameters (Randall et al. 2006, Tabel 1).

Tabel 1 Parameters gebruikt bij behandelingen
ParameterDefinitie
Vermogen (W of J/s)Hoeveelheid energie per tijdseenheid
‘Spotgrootte’ (mm)Oppervlak van de tip
Pulsduur (s)Tijd gedurende welke het weefsel aan licht wordt blootgesteld
Fluence (J/cm2)Energie afgegeven via het oppervlak van de tip

Kenmerken van lasers en IPL

Door laser uitgezonden licht heeft eigenschappen die het van andere lichtbronnen onderscheiden. Het is monochromatisch, waarbij fotonen met dezelfde golflengte worden uitgezonden, en coherent, waarbij alle fotonen in dezelfde richting gaan. Het is bovendien gecollimeerd, waarbij fotonen zich onderling parallel voortbewegen met minimale hoekverstrooiing (Boechat 2002). Diode- en alexandrietlasers worden over het algemeen beschouwd als het meest effectief voor ontharing, gevolgd door IPL- en Nd:YAG-apparaten (Campos en Pitassi 2012). Recente studies wijzen erop dat de diodelaser effectiever is dan IPL (Ormiga et al. 2014).

De diodelaser (800 nm) kan veilig worden gebruikt op huidfototypes I–V (Campos et al. 2000). De pulsduur van het apparaat varieert tussen 5 en 400 ms en de fluences liggen over het algemeen tussen 10 en 60 J (Dierickx en Grossman 2006).

De nieuwste apparaten hebben grotere tips, ongeveer 22 × 35 mm, en een vacuümsysteem dat de huid aanzuigt voordat het licht wordt uitgezonden. Het doel is het ongemak te verminderen en de behandeling van grote gebieden te optimaliseren. Er zijn ook apparaten met tips van 10 × 50 mm, waarmee de behandeling continu en scannend kan worden uitgevoerd.

Een andere recente technologie is de combinatie van radiofrequentie-energie met laseroptische energie, om hogere doeltemperaturen te bereiken, zelfs bij gebruik van een lagere fluence, wat de behandeling veilig en effectief maakt.

De alexandrietlaser (755 nm) heeft kortere pulsduren dan de diodelaser en laat betere resultaten zien bij dun haar. De meeste studies tonen echter vergelijkbare ontharingsresultaten voor beide technologieën bij gebruik op huidfototypes I tot IV. Deze technologie moet bij voorkeur worden gebruikt bij patiënten met lagere fototypes vanwege de verhoogde kans op complicaties bij hogere fototypes.

De Nd:YAG-laser (1.064 nm) heeft een lagere affiniteit voor melanine. Daarom wordt deze laser beschouwd als de veiligste technologie voor patiënten met huidfototypes V en VI (Gan en Graber 2013) en laat hij eveneens goede resultaten zien.

IPL heeft verschillende eigenschappen omdat het anders wordt gegenereerd. De apparaten maken gebruik van een flitslamp die door een computer wordt aangestuurd. Het licht is polychromatisch en zendt verschillende golflengten uit. Filters die voor de lampen zijn geplaatst, zorgen voor de selectie van de golflengte. Een ander kenmerk van IPL is dat het incoherent is, in verschillende richtingen wordt uitgezonden en met reflecterende oppervlakken wordt gefocust (Boechat 2002; Gan en Graber 2013).

IPL-apparaten werken met een golflengtebereik van 650–1.200 nm en zenden kortere golflengten uit die niet zo diep in de huid doordringen; ze zijn veiliger in gebruik bij patiënten met lagere fototypes vanwege het verhoogde risico op het bereiken van epidermale melanine (Ismail 2012). De pulsduur van IPL wordt weergegeven in milliseconden. Vanwege het brede spectrum en de kortere golflengten kan IPL worden gebruikt bij dun, licht haar, zij het met minder overtuigende resultaten dan bij donker haar (Campos en Pitassi 2012).

Patiëntselectie en voorbereiding

Patiëntselectie moet een grondig klinisch onderzoek, hormonale evaluatie en onderzoek naar medicatiegebruik omvatten.

Het huidfototype van de patiënt moet zorgvuldig worden beoordeeld, evenals de aanwezigheid van bruining, omdat de aanwezigheid van epidermale melanine de risico’s verhoogt en de effectiviteit van de procedure verlaagt (Gan en Graber 2013). Beoordeling van de haarkleur is ook belangrijk, omdat licht haar nauwelijks op therapie reageert. Dus is de ideale patiënt voor laser- of IPL-ontharing degene met een laag huidfototype en donkere haren (Dierickx en Grossman 2006).

Ongeveer 80% van de vrouwen met polycysteus ovariumsyndroom ontwikkelt hirsutisme, dat bij een juiste behandeling goed kan reageren op lichttherapie (McGill et al. 2007).

De aanwezigheid van herpesinfecties moet worden onderzocht, en chemoprofylaxe is vereist voor patiënten met recidiverende episoden. Ook de aanleg voor hypertrofische littekens of keloïden moet worden onderzocht.

Hoewel er geen bewijs voor risico is, mogen patiënten tijdens de zwangerschap niet worden behandeld. Er bestaat geen consensus over behandeling tijdens borstvoeding.

De aanwezigheid van auto-immuunziekten moet worden onderzocht vanwege de predispositie voor fotosensitiviteit. Ziekten die het fenomeen van Koebner kunnen uitlokken, zoals vitiligo of psoriasis, zijn eveneens contra-indicaties voor de procedure.

Patiënten die medicatie met goud of fotosensibiliserende geneesmiddelen gebruiken, mogen niet worden behandeld vanwege het risico op hyperpigmentatie (Ibrahimi et al. 2011; Gan en Graber 2013).

Er bestaat geen consensus over het gebruik van orale isotretinoïne en epilatie, en hoewel sommige studies de veiligheid ervan suggereren, bestaat er een risico op fototoxiciteit, huidfragiliteit, littekens en vertraagde re-epithelialisatie. Een interval van 6 maanden tot 1 jaar na het staken van de medicatie wordt voorgesteld voordat met de behandeling wordt begonnen (Khatri 2004; Cassano et al. 2005; Khatri en Garcia 2006). Lokale retinoïden kunnen 1 of 2 dagen voor de sessies worden gestaakt.

Geneesmiddelen zoals cyclosporine, cortisone, fenytoïne en penicillamine, evenals hormonale onevenwichtigheden zoals polycysteus ovariumsyndroom of de menopauze, kunnen de groei van nieuw haar stimuleren, en patiënten kunnen na afloop van de conventionele behandelsessies een onderhoudsregime nodig hebben (Fields en Pitassi 2012).

Patiënten moeten blootstelling aan de zon vermijden om de veiligheid van de procedure te waarborgen.

Elke tractiemethode voor ontharing moet in de 4 weken voorafgaand aan de behandeling worden vermeden, om ervoor te zorgen dat de chromofoor van de follikels aanwezig is. Het haar moet worden geschoren of met ontharingscrèmes worden verwijderd, zodat de haarschachten geen doelwit aan het huidoppervlak worden en het risico op brandwonden vergroten.

Uitvoeren van de behandeling

De keuze van parameters is hierboven al toegelicht. Het is echter belangrijk om andere zaken te bespreken die tijdens de behandeling in aanmerking moeten worden genomen.

Sterker gepigmenteerd en dikker haar is gevoeliger voor behandelingen. Daarom moet met de fasen van de haarcyclus rekening worden gehouden bij het bepalen van de frequentie van de behandelsessies, aangezien het doel is de follikel in de anageenfase, wanneer deze sterker gepigmenteerd is, aan thermische schade bloot te stellen. Bovendien is het belangrijk dat het haar niet volledig uit de follikel wordt verwijderd via tractiemethoden zoals harsen, om voldoende melanine voor de werking van de lichtbron te behouden.

Er bestaat momenteel geen consensus over het aantal behandelsessies en het interval daartussen. Wel is bekend dat de cyclus varieert naargelang de anatomische locatie en het geslacht van de patiënt. Evenzo varieert ook de tijd die nodig is voordat het haar na de behandelsessies terugkeert, met een gemiddelde van 8 weken. Het ideale interval tussen sessies blijft dus onduidelijk, en de belangrijkste auteurs schatten dit op 4 tot 8 weken.

Het ideale aantal behandelsessies is evenmin goed vastgesteld. Bij de bepaling ervan moet rekening worden gehouden met de individuele kenmerken van de haargroei, het lichaamsgebied en het te gebruiken type lichtbron. De meeste auteurs zijn het erover eens dat herhaalde behandelingen de effectiviteit van de methode verhogen, en bevelen drie tot acht sessies aan om bevredigende resultaten te bereiken (Casey en Goldberg 2008). Geschat wordt dat elke behandeling een gemiddelde reductie van 20–30% geeft en dat bij patiënten met lagere fototypes en donkere haren de kans op langdurige epilatie 80–89% is, afhankelijk van het gebruikte apparaat (Dierickx en Grossman 2006).

Het gebruik van geschikte oogbescherming is van cruciaal belang voor de veiligheid van de behandeling. Elke golflengte vereist verschillende typen lenzen, en dus vereisen verschillende machines het gebruik van verschillende brillen. Patiënten, behandelaren en overige aanwezigen in de kamer moeten bescherming dragen. Behandeling van het perioculaire gebied wordt afgeraden.

Aan het begin van de procedure moet een test met enkele schoten op een klein gebied worden uitgevoerd. Gepigmenteerde laesies en tatoeages moeten tijdens de behandeling worden vermeden.

Na de sessie kunnen koude kompressen worden gebruikt om pijn en oedeem te verminderen. Bij tekenen van overmatige ontsteking, met risico op brandwonden, kunnen sterk werkzame lokale corticosteroïden worden gebruikt om mogelijke bijwerkingen te minimaliseren (Gan en Graber 2013). Perifolliculair erytheem en oedeem zijn verwachte reacties, vooral bij gebruik van laser. Deze reactie zal minder intens zijn bij gebruik van IPL, dat met een langere pulsduur werkt (Fields en Pitassi 2012).

Het is uitermate belangrijk om blootstelling aan de zon te vermijden gedurende 6 weken vóór en na elke behandelsessie (Afbeeldingen 1, 2, 3 en 4).

Oksel vóór behandeling en na zes maandelijkse sessies met intens gepulseerd licht, met een duidelijke afname van haar in de afbeelding na behandeling
Afbeelding 1 Oksel vóór en na 6 maandelijkse sessies IPL
Oksel vóór behandeling en na zes maandelijkse sessies met de diodelaser, met een duidelijke afname van haar in de afbeelding na behandeling
Afbeelding 2 Oksel vóór en na 6 maandelijkse sessies diodelaser
Dermoscopische close-upbeelden van een oksel vóór behandeling en na zes maandelijkse sessies met intens gepulseerd licht, met verminderde haardichtheid na behandeling
Afbeelding 3 Dermoscopische beelden van een oksel vóór en na 6 maandelijkse sessies IPL
Dermoscopische close-upbeelden van een oksel vóór behandeling en na zes maandelijkse sessies met de diodelaser, met verminderde haardichtheid na behandeling
Afbeelding 4 Dermoscopische beelden van een oksel vóór en na 6 maandelijkse sessies diodelaser

Complicaties

De meest voorkomende complicaties zijn hyper- of hypopigmentatie, die in de meeste gevallen tijdelijk is, maar er zijn rapporten van permanente veranderingen (Ibrahimi et al. 2011). Ook kunnen erytheem, oedeem, pijn, brandwonden, blaarvorming en littekens optreden (Lim en Lanigan 2006). Het huidfototype en eerdere blootstelling van het behandelde gebied aan de zon zijn cruciaal bij het ontstaan van dergelijke complicaties. Beschermde gebieden, zoals de oksels en liezen, hebben doorgaans minder bijwerkingen (Gan en Graber 2013).

Paradoxale hypertrichose treedt op bij 0,6–10% van de patiënten die met IPL of lasers worden behandeld. Het exacte mechanisme waardoor deze ontstaat, is onbekend, en zij komt het meest voor na behandeling met IPL en de alexandrietlaser. Factoren die met het ontstaan ervan in verband worden gebracht, zijn onder meer onvoldoende fluence, hogere fototypes, hormonale veranderingen en het gebruik van medicijnen (zoals finasteride of corticosteroïden) of hormoonsupplementen. Vrouwen lijken het meest te worden getroffen, en gebieden zoals het gelaat en de hals zijn vatbaarder voor deze complicatie (Desai et al. 2010).

Ernstige en aanhoudende urticaria kan optreden, zelfs bij patiënten zonder voorgeschiedenis van fysieke urticaria, mogelijk veroorzaakt door het gebruik van koelmiddelen of gevoeligheid voor een specifieke golflengte (Bernstein 2010).

Oculaire complicaties zoals staar, atrofie en irisverklevingen, iritis, uveïtis, fotofobie, pupilveranderingen en gezichtsveldveranderingen zijn beschreven, zelfs bij patiënten die een geschikte bril gebruikten. Golflengten van 400–1.400 nm die rechtstreeks op de ogen vallen, kunnen brandwonden op het netvlies en blijvende visuele stoornissen veroorzaken, waardoor het gebruik van oogbescherming door patiënten en behandelaren verplicht is (Shulman en Bichler 2009; Gan en Graber 2013).

Verergering van acne, het ontstaan van laesies vergelijkbaar met die bij rosacea, vroege depigmentatie van follikels, diffuus erytheem en inflammatoire of pigmentaire veranderingen van reeds bestaande naevi werden eveneens gemeld als zeldzame bijwerkingen (Rasheed 2009).

Apparaten voor thuisgebruik

Draagbare apparaten voor huishoudelijk gebruik (thuisapparaten) worden op grote schaal ontwikkeld en winnen aan populariteit vanwege hun lage kosten en gebruiksgemak. Ze maken gebruik van laser- en IPL-technologie, met zeer lage fluences in vergelijking met medische apparaten.

Hoewel ze door de FDA zijn goedgekeurd, zijn er weinig gecontroleerde studies die hun effectiviteit en veiligheid aantonen (Thaysen-Petersen et al. 2012).

Kruisverwijzingen

Biofotonica

Kernboodschappen

  1. Laserontharing heeft zich ontwikkeld tot een toonaangevende behandeloptie voor langdurige haarreductie. Apparaten zoals de diodelaser, Nd:YAG-laser en intens gepulseerd licht (IPL) worden voortdurend verder ontwikkeld, maar er zijn weinig vergelijkende studies tussen deze technologieën. Recente studies wijzen erop dat de diodelaser effectiever zou kunnen zijn dan IPL.
  2. De juiste keuze van golflengte, pulsduur en fluence is cruciaal voor het succes en de veiligheid van de procedure. Voor de behandeling van dun en licht haar zijn hogere fluences vereist. Voor de behandeling van een hoge concentratie dik haar of hogere fototypes kunnen lagere fluences worden gebruikt.
  3. De ideale patiënt voor laser- of IPL-ontharing heeft een laag huidfototype en donkere haren.
  4. Er bestaat momenteel geen consensus over het aantal behandelsessies en het interval daartussen.
  5. Hyper- of hypopigmentatie, brandwonden, littekens en paradoxale hypertrichose behoren tot de gemelde bijwerkingen.

Referenties

Altshuler GB, Anderson RR, Manstein D, Zenzie HH, Smirnov MZ. Extended theory of selective photothermolysis. Lasers Surg Med. 2001;29(5):416–32.

Anderson RR, Parrish JA. Selective photothermolysis: precise microsurgery by selective absorption of pulsed radiation. Science. 1983;220(4596):524–7.

Bernstein EF. Severe urticaria after laser treatment for hair reduction. Dermatol Surg. 2010;36:147–51.

Boechat A. Laser: princípios, efeitos e aplicações. In: Osório N, Torezan LAR, editors. Laser em dermatologia. São Paulo: Roca; 2002. p. 1–19.

Campos V, Pitassi L. Epilação no rosto e no corpo. In: Mateus A, Palermo E, editors. Cosmiatria e Laser: Prática no consultório médico. São Paulo: GEN; 2012. p. 489–503.

Campos VB, Dierickx CC, Farinelli WA, Lin TY, Manuskiatti W, Anderson RR. Hair removal with an 800-nm pulsed diode laser. J Am Acad Dermatol. 2000;43(3):442–7.

Casey AS, Goldberg D. Guidelines for hair removal. J Cosmet Laser Ther. 2008;10(1):24–33.

Cassano N, Arpaia N, Vena GA. Diode laser hair removal and isotretinoin therapy. Dermatol Surg. 2005;31(3):380–1.

Dawber RPR. Guidance for the management of hirsutism. Curr Med Res Opin. 2005;21:1227–34.

Desai S, Mahmoud BH, Bhatia AC, Hamzave IH. Paradoxical hypertrichosis after laser therapy: a review. Dermatol Surg. 2010;36:291–8.

Dierickx C. Laser-assisted hair removal: state of the art. Dermatol Ther. 2000;13:80–9.

Dierickx CC, Grossman MC. Epilação com laser. In: Goldberg DJ, editor. Laser e Luz, vol. 2. Rio de Janeiro: Elsevier; 2006. p. 63–79.

Gan SD, Graber EM. Laser hair removal: a review. Dermatol Surg. 2013;39(6):823–38.

Goldman L, Blaney DJ, Kindel DJ Jr, Franke EK. Effect of the laser beam on the skin. Preliminary report. J Invest Dermatol. 1963;40:121–2.

Grossman MC, Dierickx C, Farinelli W, Flotte T, Anderson RR. Damage to hair follicle by normal-mode ruby lasers pulses. J Am Acad Dermatol. 1996;35:889–94.

Ibrahimi OA, Avram MM, Hanke CW, Kilmer SL, Anderson RR. Laser hair removal. Dermatol Ther. 2011;24(1):94–107.

Ismail SA. Long-pulsed Nd:YAG laser vs. intense pulsed light for hair removal in dark skin: a randomized controlled trial. Br J Dermatol. 2012;166:317–21.

Khatri KA. Diode laser hair removal in patients undergoing isotretinoin therapy. Dermatol Surg. 2004;30(9):1205–7, discussion 1207.

Khatri KA, Garcia V. Light-assisted hair removal in patients undergoing isotretinoin therapy. Dermatol Surg. 2006;32(6):875–7.

Klein A, Steinert S, Baeumler W, Landthaler M, Babilas P. Photoepilation with a diode laser vs. intense pulsed light: a randomized, intrapatient left-to-right trial. Br J Dermatol. 2013;168(6):1287–93.

Krause K, Foitzik K. Biology of the hair follicle: the basics. Semin Cutan Med Surg. 2006;25(1):2–10.

Lim SPR, Lanigan SW. A review of the adverse effects of laser hair removal. Lasers Med Sci. 2006;21:121–5.

Macedo F. Luz intensa pulsada versus laser. In: Mateus A, Palermo E, editors. Cosmiatria e Laser: Prática no consultório médico. São Paulo: GEN; 2012. p. 508–18.

Mandt N, Troilius A, Drosner M. Epilation today: physiology of the hair follicle and clinical photo-epilation. J Investig Dermatol Symp Proc. 2005;10:271–4.

McGill DJ, Hutchinson C, McKenzie E, McSherry E, MacKay IR. A randomized, split-face comparison of facial hair removal with the alexandrite laser and intense pulsed light system. Laser Surg Med. 2007;39(10):767–72.

Nouri K, Chen H, Saghari S, Ricotti CA Jr. Comparing 18- vs. 12-mm spot size in hair removal using a GentleLase 755-nm alexandrite laser. Dermatol Surg. 2004;30(4 Pt 1):494–7.

Ormiga P, Ishida CE, Boechat A, Ramos-E-Silva M. Comparison of the effect of diode laser versus intense pulsed light in axillary hair removal. Dermatol Surg. 2014;40(10):1061–9.

Philpott MP, Green MR, Kealey T. Human hair growth in vitro. J Cell Sci. 1990;97:463–71.

Randall VA, Lanigan S, Hamzave I, James LC. New dimensions in hirsutism. Lasers Med Sci. 2006;21:126–33.

Rasheed AI. Uncommonly reported side effects of hair removal by long pulsed-alexandrite laser. J Cosmet Dermatol. 2009;8:267–74.

Rosenfield RL. Clinical practice. Hirsutism. N Engl J Med. 2005;353(24):2578–88.

Ross EV, Ladin Z, Kreindel M, Dierickx C. Theoretical considerations in laser hair removal. Dermatol Clin. 1999;17:333–55, viii.

Shulman S, Bichler I. Ocular complications of laser-assisted eyebrow epilation. Eye (Lond). 2009;23:982–3.

Stratigos AJ, Dover JS. Overview of lasers and their properties. Dermatol Ther. 2000;13:2–16.

Thaysen-Petersen D, Bjerring P, Dierickx C, Nash J, Town G, Haedersdal M. A systematic review of light-based home-use devices for hair removal and considerations on human safety. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2012;26(5):545–53.

Vachiramon V, Brown T, McMichael AJ. Patient satisfaction and complications following laser hair removal in ethnic skin. J Drugs Dermatol. 2012;11(2):191–5.

van Gemert MJC, Welch AJ. Time constants in thermal laser medicine. Lasers Surg Med. 1989;9:405–21.

Zenzie HH, Altshuler GB, Smirnov MZ, Anderson RR. Evaluation of cooling methods for laser dermatology. Lasers Surg Med. 2000;26(2):130–44.

This site uses cookies

We use cookies to collect information about how you use this site. We use this information to make the website work as well as possible and improve our services.