Fractional Ablative and Non-Ablative Lasers for Ethnic Skin


Fractionele ablatieve en niet-ablatieve lasers voor de etnische huid

Paulo Roberto Barbosa, Tais Valverde, Roberta Almada e Silva en Fabiolla Sih Moriya Braziliaanse Vereniging voor Dermatologie, Clínica de Dermatologia Paulo Barbosa – Centro Odontomédico Louis Pasteur, 5° andar, sala 505 a 507, CEP 41.850-000 Itaigara, Salvador, BA, Brazilië

Samenvatting

Etnische huid is een term die wordt gebruikt om de donkere huid te definiëren die overeenkomt met de Fitzpatrick-huidtypes IV, V en VI. Patiënten met een etnische huid hebben een verhoogd risico op pigmentgerelateerde problemen, zoals post-inflammatoire hyperpigmentatie of hypopigmentatie. Lange tijd was de behandeling van etnische huid met lasers een grote uitdaging, vooral als het ging om ablatieve technologieën, een techniek die zo wijdverbreid wordt gebruikt bij dermatologische ingrepen. In de loop der tijd zijn laserapparaten geëvolueerd en recente technieken maken het gebruik ervan veiliger, met minder hersteltijd en bijgevolg minder schade en een lager risico op post-inflammatoire pigmentatie. Wanneer ze worden uitgevoerd door bekwame en goed opgeleide dermatologen, kunnen fractionele ablatieve en niet-ablatieve lasers als veilig en geschikt worden beschouwd voor veel verschillende behandelingen. Dit hoofdstuk bespreekt de etnische huid en de bijzonderheden van laserbehandeling.

Trefwoorden  Etnische huidLaserAblatieve technologieënCO2-laserErbiumlasersFractionele en niet-fractionele ablatieve lasers

Inleiding

De huidskleur of ras van de Braziliaanse bevolking is divers. Patiënten met een donkere huid komen vanwege onze kolonisatie vaker voor in het noorden en noordoosten van ons land, en de meesten van hen zijn dan ook geconcentreerd in die regio's. Ze hebben een etnische huid: een term die wordt gebruikt om een donkere, niet-Kaukasische huid te definiëren, die overeenkomt met de huidtypes IV, V en VI van de Fitzpatrick-classificatie (IBGE 2000).

Lange tijd was het behandelen van etnische huid met laser een uitdaging, vooral als het ging om ablatieve technologieën. Hoewel de belangrijkste chromofoor van deze techniek water is en niet melanine, kan de warmte die door de lasers wordt gegenereerd, leiden tot ernstige postoperatieve complicaties als de apparaten niet worden gebruikt door getrainde professionals. Daarom is een grondige kennis van de fysische basisprincipes van lasers noodzakelijk (Battle en Hobbs 2003).

Het aantal melanocyten en de dikte van de huid zijn bij alle rassen ongeveer gelijk, maar de etnische huid heeft eigen kenmerken. Bij een etnische huid vinden we meer en grotere fibroblasten, evenals tweekernige of meerkernige en hyperactieve fibroblasten. Deze hyperactiviteit kan de aanleg voor keloïdvorming verklaren. De huid is ook rijker aan talgklieren en bevat meer collageen (Mateus en Palermo 2012).

De verschillen zitten in de productiesnelheid van melanine, het aantal, de morfologie, grootte, dichtheid en verspreiding van melanosomen. Patiënten met een etnische huid hebben een hoger risico op pigmentproblemen, omdat de melanine in de huid concurreert met de belangrijkste chromofoor, waardoor het risico op postoperatieve hyperpigmentatie en hypopigmentatie toeneemt. Bovendien kan het risico op pigmentveranderingen ook worden gecorreleerd aan de diepte van de laserbeschadiging en de effecten daarvan op de opwarming van de dermis. Post-inflammatoire hyperpigmentatie is de meest voorkomende complicatie van gezichtsresurfacing bij patiënten met huidtype IV (Sriprachya-anunt et al. 2002; Wat et al. 2017).

Fractionele ablatieve lasers

Kooldioxide- (CO2-)lasers zijn de belangrijkste vertegenwoordiger van ablatieve lasers en worden, hoewel ze in 1968 werden ontwikkeld, nog steeds beschouwd als de gouden standaard voor de behandeling van foto-veroudering. Nieuwe technologieën kunnen nu een kolom van ablatie en stolling produceren met een streng gecontroleerde diepte, wat zorgt voor meer veiligheid en een kortere hersteltijd. De methode is gebaseerd op het principe van selectieve fotothermolyse, ontwikkeld door Parish en Anderson in 1983. Het principe houdt de selectieve en specifieke vernietiging van een doelwit in de huid in, met minimale thermische schade aan de componenten van omliggende weefsels. Om selectieve fotothermolyse te bereiken, moet de juiste golflengte, die voornamelijk wordt geabsorbeerd door het doelweefsel of de chromofoor, zorgvuldig worden gekozen. Voor ablatieve lasers is water de belangrijkste chromofoor (Riggs et al. 2007; Tierney et al. 2011).

CO2-lasers vertonen echter een intens restwarmte-effect, waardoor het uiteindelijke effect veel groter is dan de weefselablatie die aan het einde van de ingreep zichtbaar is. Daar staat tegenover dat water 13 keer minder efficiënt wordt geabsorbeerd door CO2 dan door erbiumlasers, die oppervlakkiger werken en minder thermische schade veroorzaken (Kalil en Campos 2012).

Een nieuw behandelconcept werd in 2004 beschreven door Manstein et al.: fractionele fotothermolyse. Bij deze ingreep produceert de laser microscopische laesies met een dikte van 100 tot 150 μm en een diepte van 0,2–2,4 mm, genaamd thermische microzones (TMZ). Dit zijn in feite sterk gecontroleerde microperforaties in de epidermis en dermis, die vervolgens worden vervangen door nieuw georganiseerd, collageenrijk weefsel. Fractionele fotothermolyse zorgde voor een revolutie in laserbehandelingen: het maakt een effectievere stolling van de dermis mogelijk zonder grote schade aan de epidermale laag, waardoor het risico op onesthetische littekenvorming afneemt en de hersteltijd korter is in vergelijking met traditionele ablatieve ingrepen. Er zijn verschillende apparaten voor ablatieve fractionele fotothermolyse beschikbaar, met drie verschillende golflengten: 2790, 2940 en 10.600 nm (Kalil en Campos 2012; Xu et al. 2011; Macrene et al. 2012; Manstein et al. 2004; Wat et al. 2017).

In 2007 beschreven Hantash et al. het gebruik van een nieuwe ablatieve fractionele CO2-laser die via de TMZ ablatie- en stollingskolommen genereert die zich uitstrekken door het stratum corneum, de epidermis en de dermis. Een CO2-laserstraal kan bij elke toepassing 25 tot 50 μm weefsel verwijderen, waarbij de temperatuur in 640 ms oploopt tot 100 °C. De warmte leidt tot een onmiddellijke samentrekking van de huid, deels veroorzaakt door uitdroging door verdamping van water en door samentrekking van collageen, dat samentrekt bij temperaturen boven 60 °C (Ciocon et al. 2011).

Ondanks de langdurige klinische verbetering zijn de beste resultaten zichtbaar 3 maanden na de behandeling, voornamelijk door aanhoudende ontstekingsreacties (aangetoond door de aanwezigheid van hitteschokproteïne 47) en door de continue collageenremodellering die wordt waargenomen in histologische en immunohistochemische onderzoeken. Ortiz et al. rapporteerden dat patiënten 74% van de verbetering behouden in de eerste 1–2 jaar van follow-up (Ortiz et al. 2010).

Cellulaire markers voor neocollagenese, zoals pro-collageen III en collageen III, worden aangetroffen in de behandelde gebieden, en de toename van zowel de collageendichtheid als elastische vezels is tot 1 jaar na de behandeling waarneembaar (Xu et al. 2011; Kim et al. 2013; Orringer et al. 2004).

Momenteel zijn er verschillende fractionele CO2-apparaten op de markt, die gekenmerkt worden door instelbare fluëntie en pulslengte, waardoor nauwkeurige controle mogelijk is van de mate en diepte van warmte in de dermis. Deze parameters – fluëntie, pulslengte, vermogen, energie en dichtheid – bepalen de effectiviteit en veiligheid van de behandeling (Kadunc et al. 2012).

De erbium:yttrium-aluminium-granaat- (Er:YAG-)laser werd in 1996 goedgekeurd door de FDA voor huidresurfacing. Omdat de golflengte (2940 nm) het dichtst bij de waterabsorptiepiek (3000 nm) ligt, wordt vrijwel alle energie geabsorbeerd door de epidermis en de papillaire dermis, wat oppervlakkige ablatie veroorzaakt en minder thermische schade dan CO2-lasers. Elke toepassing met een korte Er:YAG-puls (250–350 ms) ablateert ongeveer 20–25 μm, met behulp van 5 J/cm2 energie. Thermische schade bereikt een diepte van 30–50 μm bij een fluëntie van 5–8 J/cm2, wat minder is dan de schade veroorzaakt door CO2-lasers (50–200 μm diepte bij een fluëntie van 3,5–6,5 J/cm2). Zelfs bij meerdere toepassingen blijft de thermische schade door Er:YAG-lasers beperkt tot 50 μm (Riggs et al. 2007).

Deze technologie, die werkt binnen het infraroodspectrum, heeft een hoger ablatie-effect en veroorzaakt verwaarloosbare thermische schade (5 μm per toepassing). Vanwege de golflengte met maximale waterabsorptie, de korte pulslengte en voldoende energie, hebben Er:YAG-lasers de voorkeur voor fijne rimpels, foto-veroudering en behandelingen voor hogere huidtypes. Schade aan omliggende weefsels is minimaal (de maximale temperatuur bereikt 30 °C), en bloedingsplekken ontstaan pas na meerdere toepassingen (4–5, afhankelijk van de grootte van het behandelde gebied). Dit geeft aan dat de dermis-epidermisverbinding is bereikt en dat de lasertoepassing daarom moet worden stopgezet. De tijd voor re-epithelisatie is ongeveer 2–4 dagen (Riggs et al. 2007).

Een ander nieuw type laser, de Er:YSGG (erbium:yttrium, scandium, gallium, granaat), werd in 2007 geïntroduceerd. Deze laser zendt energie uit met een golflengte van 2790 nm en heeft een waterabsorptiecoëfficiënt van 5.000/cm2, een waarde tussen die van CO2 en Er:YAG (respectievelijk 1.000 en 12.500/cm2). De ablatiecapaciteit van Er:YSGG-lasers is dus hoger dan die van CO2 en lager dan die van Er:YAG, met een intermediair potentieel voor thermische schade tussen de ablatieve lasers. Het behandelt de gehele epidermis en veroorzaakt homeostatische thermische stimuli die niet met Er:YAG-lasers kunnen worden bereikt. Bovendien veroorzaakt het niet de gebruikelijke bijwerkingen die optreden bij CO2-lasertoepassingen, zoals thermische schade en een lange hersteltijd (Macrene et al. 2012).

De 2790 nm-laser maakt twee soorten ablatie mogelijk (continu en fractioneel) in dezelfde sessie. Deze combinatie zorgt voor zowel verdamping van het epidermale oppervlak als stollingszones in de dermis-epidermisverbinding (Munavalli et al. 2011).

De fractionele techniek kan ablatiekolommen produceren met een diameter van 300 μm, een diepte van 300–1500 μm en 40–60 μm restthermische schade (Munavalli et al. 2011).

Fractionele niet-ablatieve lasers

Na de vaststelling van het principe van fractionele fotothermolyse in 2004 werden de eerste niet-ablatieve fractionele lasers goedgekeurd door de FDA (Food and Drug Administration). De primaire chromofoor is water en de lasers hebben golflengten variërend van 1064 tot 1550 nm. Deze apparaten verschillen van ablatieve technologie, die epidermale verdamping bevordert. De laser werkt met onomkeerbare thermische schade en induceert een genezingsreactie in de papillaire dermis en het bovenste deel van de reticulaire dermis (stollingszones), waarbij temperaturen tussen 50 en 70 graden worden bereikt. De stolling die ontstaat door denaturatie van collageen induceert lokale necrose, met bijgevolg vorming van nieuw collageen. Aangezien dit soort lasers warmte genereert in de diepere weefsellagen zonder de integriteit van de epidermale barrière aan te tasten, kan deze techniek als veiliger worden beschouwd bij gebruik voor patiënten met hogere huidtypes, met minder risico op ongewenste complicaties in vergelijking met ablatieve technieken. Stollingskolommen kunnen grote diepten in de huid bereiken, afhankelijk van de gebruikte hoeveelheid energie (fluëntie), de dichtheid van thermische microzones per toepassing en het aantal passes (Macrene et al. 2012).

Indicaties voor laserbehandeling bij de etnische huid

Pigmentstoornissen

Pigmentstoornissen bij een etnische huid zijn een van de meest voorkomende klachten op dermatologische praktijken (Ortiz et al. 2010). Vooral melasma en post-inflammatoire hyperchromie komen veel voor.

De behandeling van melasma (hoofdstuk “Q-switched lasers voor melasma, donkere kringen en fotoverjonging” in het volume “Dagelijkse routine in cosmetische dermatologie”) is nog steeds een uitdaging voor dermatologen, ongeacht het huidtype, maar is nog moeilijker bij een etnische huid. Het is niet ongewoon dat er geen verbetering optreedt na de behandeling, of dat het behandelde gebied donkerder wordt. Post-inflammatoire hyperchromie is een relatief veelvoorkomende bijwerking na laserbehandeling (Jackson 2003). Toch kan het gebruik van niet-ablatieve fractionele lasers, zoals de Q-switched Nd:YAG-laser met weinig thermische schade, een optie zijn voor melasma.

De microneedling-techniek, met of zonder transepidermale medicijnafgifte (TED) (hoofdstuk “Microneedling voor transepidermale medicijnafgifte bij striae”, dit volume), is een uitstekende optie voor pigmentstoornissen, melasma of post-inflammatoire hyperchromie. Wanneer het wordt gecombineerd met medicijnafgifte, worden hydrochinon, kojinezuur, azelaïnezuur en tranexaminezuur aangebracht net voor de microneedling. Deze stoffen kunnen afzonderlijk of gecombineerd worden gebruikt. Na de behandeling is lichte erytheem zichtbaar. Dit houdt minder dan 24 uur aan, met een zeer snel herstel. Microneedling of TED met microneedling kan worden gecombineerd met een QS-laserbehandeling, waarbij de sessies elke 2–4 weken worden afgewisseld.

Sommige oppervlakkige chemische peelings, die retinoïnezuur of alfahydroxyzuur combineren met verlichtende medicijnen (hydrochinon, kojinezuur en tranexaminezuur), kunnen ook worden gebruikt als aanvullende behandeling, afgewisseld met lasers. Het is ook mogelijk om deze peeling direct na de QS-laserbehandeling op de huid aan te brengen.

Acne

Acne veroorzaakt vaak post-inflammatoire pigmentatie en atrofische littekens (Taylor et al. 2002). De niet-ablatieve fractionele laser is zeer geschikt om huidremodellering te induceren, zonder de epidermis te beschadigen (Jackson 2003). Deze ingreep heeft een kortere hersteltijd en een lager risico op dyschromie, maar vereist wel meer sessies in vergelijking met ablatieve lasers. We maken ook gebruik van ablatieve lasers, zij het met conservatieve parameters (lage energie en lage dichtheid). Gestuurde radiofrequente microneedling en fractionele ablatieve radiofrequentie zijn eveneens uitstekende opties voor de behandeling van een donkere huid.

Goedaardige huidtumoren

Ablatieve lasers kunnen worden gebruikt voor het verwijderen van angiofibromen in het gezicht, syringomen, seborroïsche keratose, evenals dermatosis papulosa nigra, keloïdale folliculitis van de hals en andere dermatosen die vaker voorkomen bij een etnische huid (Jackson 2003).

In deze gevallen gebruiken we de CO2- of erbium:YAG-laser in chirurgische modus, waarbij we de juiste stippeldiameter kiezen op basis van de grootte van de laesie, om thermische schade rondom de laesie te voorkomen (Cole et al. 2009).

Striae

De literatuur beschrijft tal van behandelopties voor striae, zoals intens gepulseerd licht, gepulseerde kleurstoflaser, ablatieve radiofrequentie, Er:Glass, Er:YAG en CO2. Er zijn echter maar weinig onderzoeken die deze behandelingen bij een etnische huid bespreken (Aldahan et al. 2016).

Sommige onderzoeken bij Aziaten (huidtype VI) suggereren dat ablatieve en niet-ablatieve fractionele lasers veelbelovende technologieën zijn voor de behandeling van deze aandoening (Kim et al. 2008; Lee et al. 2010). In 2011 vergeleken Yang en Lee (2011) de 1550 nm (Er:YAG)-laser met fractionele CO2 in een onderzoek bij 24 Aziatische patiënten met witte buikstriae. De behandelingen werden gerandomiseerd per lichaamshelft, met drie sessies elke 4 weken. De klinische verbetering was enigszins hoger op de zijde die werd behandeld met fractionele CO2, ondanks meer bijwerkingen in deze groep. Klinisch was er een afname van de breedte van de striae, en in het histologische onderzoek werd een toename van het aantal collageen- en elastische vezels waargenomen (Yang en Lee 2011).

Wij hebben ervaring met fractionele ablatieve lasers (CO2 en erbium 2940) bij de behandeling van striae bij huidtype V. Ons protocol omvat het testen van twee verschillende parameters op een klein gebied 30 dagen voor de eerste sessie; het gebruik van koude-luchtkoeling voor, tijdens en na de ingreep; en het toepassen van lage energie en lage dichtheid (Kono et al. 2007). Post-inflammatoire hypochromie is een veelvoorkomende, meestal voorbijgaande bijwerking.

Huidverjonging

Hoewel er relatief meer risico's op pigmentstoornissen en littekens worden beschreven, kan een effectieve laserbehandeling worden bereikt bij patiënten met hogere huidtypes (Bhatt en Alster 2008; Shah en Alster 2010). Als alternatief om deze risico's te verlagen, zijn niet-ablatieve fractionele lasers een uitstekende optie. De juiste parameters zijn essentieel om bijwerkingen te verminderen. Beide technologieën kunnen in verschillende sessies worden gebruikt, met een interval van 4 weken tussen de toepassingen.

Mijn ervaring met lasers voor de etnische huid

Het behandelen van een etnische huid met lasers is altijd een uitdaging. De eerste stap is het evalueren van de patiënt en de te behandelen dermatose, en het kiezen van de beste technologie. We voeren vaak een testbehandeling uit op een klein deel van de huid met twee verschillende parameters, om de effectiviteit te controleren en bijwerkingen te voorkomen. Deze test wordt meestal 30 dagen voor de behandeling gedaan.

Het gebruik van verlichtende crème, zoals hydrochinon alleen of gecombineerd met retinoïnezuur, om de huid voor te bereiden op de laserbehandeling is controversieel, maar maakt deel uit van onze routine. We gebruiken deze medicijnen ook 3–4 weken na de behandeling.

Van alle patiënten worden voor de ingreep foto's gemaakt. Topische anesthetica worden voorgeschreven om de pijn te verminderen. Tijdens de ingreep gebruiken we huidkoelapparatuur, omdat we denken dat dit ontstekingen, een branderig gevoel en pijn kan minimaliseren.

We gebruiken standaard conservatieve parameters bij de eerste sessie en passen deze aan bij latere sessies. Lage fluëntie en lage dichtheid worden toegepast om thermische effecten te verminderen en dyschromie te voorkomen.

Direct na de ingreep brengen we de eerste 3 dagen steroïdcrème aan, gecombineerd met een herstellende crème die wordt gebruikt tot de huid volledig genezen is. Na de behandeling krijgen patiënten het advies om breedspectrumzonnebrandcrème te gebruiken, en het is essentieel om blootstelling aan de zon te vermijden (fig. 1, 2, 3, 4, 5, 6 en 7).

Voor- en zijaanzicht van acnelittekens in het gezicht na twee sessies met een CO2 Exelo 2-laser bij 45 mJ en een pulslengte van 2 ms
Fig. 1 Acnelittekens: CO2 Exelo 2; E: 45 mJ; P: 2 ms; D: 250pt; 2 sessies (vooraanzicht en zijaanzicht)
Laesies van dermatosis papulosa nigra, behandeld met een CO2 Luxar-laser bij 5 W in dynamische modus
Fig. 2 Dermatosis papulosa nigra: CO2 Luxar; F: 5W Modus: Dynamisch (met dank aan Emmanuel França)
Angiofibromen in het gezicht bij tubereuze sclerose, behandeld met een CO2 Luxar-laser bij 5 W in dynamische modus
Fig. 3 Tubereuze sclerose – Angiofibromen: CO2 Luxar; F: 5W Modus: Dynamisch (met dank aan Emmanuel França)
Striae na vier sessies met een CO2 Exelo 2-laser bij 30 mJ en een pulslengte van 2 ms
Fig. 4 Striae: CO2 Exelo 2; E: 30 mJ; P: 2 ms; D: 250pt; 4 sessies
Striae behandeld met een CO2 Exelo 2-laser en niet-ablatieve StarLux-apparaten van 1540 nm en 1440 nm
Fig. 5 Striae: CO2 Exelo 2; E: 20 mJ; P: 2 ms; D: 200pt; 1 sessie. Starlux 1540 nm 15 mm; 55 mJ; 10 ms; 1 sessie. Starlux 1440 nm 70 mJ; 10 ms; 1 sessie
Post-inflammatoire hyperpigmentatie en waterpoklittekens na drie sessies per apparaat: StarLux G bij 28 J per vierkante centimeter, 20 ms, en StarLux 1540 nm bij 15 mJ, 15 ms
Fig. 6 Post-inflammatoire hyperpigmentatie en waterpoklittekens. Starlux G 28 J/cm2 – 20 ms (3 sessies). Starlux 1540 nm 15 mm 15 mJ – 15 ms (3 sessies)
Acnelittekens na één sessie bij 55 mJ en twee sessies bij 60 mJ met een niet-ablatieve StarLux 1540 nm-laser, pulslengte 15 ms
Fig. 7 Acnelittekens: Starlux 1540 nm. 55 mJ; 15 ms (1 sessie) + 60 mJ; 15 ms (2 sessies)

Conclusie

Tegenwoordig zoeken patiënten met een etnische huid dermatologische behandelingen, en dankzij de vooruitgang in lasertechnologie kunnen de beste resultaten worden behaald. Het is essentieel om voor en na elke ingreep foto's van de patiënt te maken, de juiste parameters te gebruiken op basis van de indicatie en patiënten te begeleiden in de periode na de ingreep totdat de huid volledig hersteld is.

Kernboodschappen

  1. Etnische huid is een term die wordt gebruikt om de donkere huid te definiëren die overeenkomt met de Fitzpatrick-huidtypes IV, V en VI.
  2. Patiënten met een etnische huid hebben een verhoogd risico op pigmentgerelateerde problemen, zoals post-inflammatoire hyperpigmentatie of hypopigmentatie.
  3. Het risico op pigmentveranderingen is gecorreleerd aan laserbeschadiging en thermische schade. Het hangt af van de golflengte, fluëntie en dichtheid van de laser.
  4. In de loop der tijd zijn laserapparaten geëvolueerd en recente technieken maken het gebruik ervan veiliger, met minder hersteltijd en bijgevolg minder schade en een lager risico op post-inflammatoire pigmentatie.
  5. Wanneer ze worden uitgevoerd door bekwame, goed opgeleide dermatologen, zijn fractionele ablatieve en niet-ablatieve lasers veilig en geschikt voor veel behandelingen.

Referenties

Aldahan AS, Shah VV, Mlacker S, Samarkandy S, Alsaidan M, Nouri K. Laser and light treatments for striae distensae: a comprehensive review of the literature. Am J Clin Dermatol. 2016;17(3):239–56.

Battle Jr EF, Hobbs LM. Laser therapy on darker ethnic skin. Dermatol Clin. 2003;21:713–23.

Bhatt N, Alster TS. Laser surgery in dark skin. Dermatol Surg. 2008;34(2):184–94.

Ciocon DH, Engelman DE, Hussain M, Goldberg DJ. A split-face comparison of two ablative fractional carbon dioxide lasers for the treatment of photodamaged facial skin. Dermatol Surg. 2011;37(6):784–90.

Cole PD, Hatef DA, Kaufman Y, Pozner JN. Laser therapy in ethnic populations. Semin Plast Surg. 2009;23(3):173–7.

IBGE – Brazilian Institute of Geography and Statistics, Brazil 500 Years. Rio de Janeiro; 2000.

Jackson BA. Lasers in ethnic skin: a review. J Am Acad Dermatol. 2003;48(Suppl 6):S134–8.

Kadunc B, Palermo E, Addor F, Hetsavaht L, Rabello L, Hattos R, Martin S. Textbook of dermatologic surgery, cosmiatry and laser. In: Osório N, Macéa J, editors. Ablative fractional lasers for photoaging. 1st ed. Rio de Janeiro; 2012. p. 772. Elsevier.

Kalil C, Campos V. Practical laser handbook and other sources of electromagnetic energy. In: Boechat A, editor. Laser and interaction with tissues. 1st ed. Rio de Janeiro; 2012. p. 19. Elsevier.

Kim BJ, Lee DH, Kim MN, Song KY, Cho WI, Lee CK, Kim JY, Kwon OS. Fractional photothermolysis for the treatment of striae distensae in Asian skin. Am J Clin Dermatol. 2008;9(1):33–7.

Kim JE, Won CH, Bak H, Kositratna G, Manstein D, Dotto GP, Chang SE. Gene profiling analysis of the early effects of ablative fractional carbon dioxide laser treatment on human skin. Dermatol Surg. 2013;39(7):1033–43.

Kono T, Chan HH, Groff WF, Manstein D, Sakurai H, Takeuchi M, Yamaki T, Soejima K, Nozaki M. Prospective direct comparison study of fractional resurfacing using different fluences and densities for skin rejuvenation in Asians. Lasers Surg Med. 2007;39(4):311–4.

Lee SE, Kim JH, Lee SJ, Lee JE, Kang JM, Kim YK, Bang D, Cho SB. Treatment of striae distensae using an ablative 10,600-nm carbon dioxide fractional laser: a retrospective review of 27 participants. Dermatol Surg. 2010;36(11):1683–90.

Macrene RA, Jeffrey SD, Kenneth AA. Fractional laser skin resurfacing. J Drugs Dermatol. 2012;11:1274–87.

Manstein D, Herron GS, Sink RK, Tanner H, Anderson RR. Fractional photothermolysis: a new concept for cutaneous remodeling using microscopic patterns of thermal injury. Lasers Surg Med. 2004;34(5):426–38.

Mateus A, Palermo E. Cosmiatria and laser practice in the doctor’s office. In: Almeida G, Golovaty R, Araújo R, editors. Dark skin. 1st ed. São Paulo; 2012. p. 504. Gen.

Munavalli GS, et al. Combining confluent and fractionally ablative modalities of a novel 2790nm YSGG laser for facial resurfacing. Lasers Surg Med. 2011;43(4):273–82.

Orringer JS, Kang S, Johnson TM, Karimipour DJ, Hamilton T, Hammerberg C, Voorhees JJ, Fisher GJ. Connective tissue remodeling induced by carbon dioxide laser resurfacing of photodamaged human skin. Arch Dermatol. 2004;140(11):1326–32.

Ortiz AE, Tremaine AM, Zachary CB. Long-term efficacy of a fractional resurfacing device. Lasers Surg Med. 2010;42(2):168–70.

Riggs K, Keller M, Humphreys TR. Ablative laser resurfacing: high-energy pulsed carbon dioxide and erbium:yttrium-aluminum-garnet. Clin Dermatol. 2007;25:462–73.

Shah S, Alster TS. Laser treatment of dark skin: an updated review. Am J Clin Dermatol. 2010;11(6):389–97.

Sriprachya-anunt S, Marchell NL, Fitzpatrick R, et al. Facial resurfacing in patients with Fitzpatrick Skin Type IV. Lasers Surg Med. 2002;30(2):86–92.

Taylor SC, Cook-Bolden F, Rahman Z, Strachan D. Acne vulgaris in skin of color. J Am Acad Dermatol. 2002;46(2 Suppl Understanding):S98–106.

Tierney EP, Eisen RF, Hanke CW. Fractionated CO2 laser skin rejuvenation. Dermatol Ther. 2011;24(1):41–53.

Wat H, Wu DC, Chan HH. Fractional resurfacing in the Asian patient: current state of the art. Lasers Surg Med. 2017;49(1):45–59.

Xu XG, Luo YJ, Wu Y, Chen JZ, Xu TH, Gao XH, He CD, Geng L, Xiao T, Zhang YQ, Chen HD, Li YH. Immunohistological evaluation of skin responses after treatment using a fractional ultrapulse carbon dioxide laser on back skin. Dermatol Surg. 2011;37(8):1141–9.

Yang YJ, Lee GY. Treatment of striae distensae with nonablative fractional laser versus ablative CO2 fractional laser: a randomized controlled trial. Ann Dermatol. 2011;23(4):481–9.

This site uses cookies

We use cookies to collect information about how you use this site. We use this information to make the website work as well as possible and improve our services.