CO2 Laser for Stretch Marks
CO2-laser voor striae distensae
Guilherme Almeida, Elaine Marques en Rachel Golovaty Afdeling Dermatologie, Hospital Sirio Libanes, Brazilië – Privépraktijk: Clinica Dermatologica Dr Guilherme de Almeida, Rua Barata Ribeiro 414, São Paulo, CEP 01308000, Brazilië Clinica Dermatologica Dr Guilherme de Almeida, São Paulo, Brazilië
Samenvatting
Striae distensae (SD), ook wel striemen genoemd, zijn een algemeen bekend en veelvoorkomend dermatologisch verschijnsel. Ze komen voor bij patiënten van alle leeftijden, geslachten en etnische achtergronden, veroorzaken zelden ernstige medische klachten, maar kunnen een grote psychologische impact hebben op getroffen patiënten. Er zijn risicofactoren gerapporteerd, maar er is nog veel onbekend over hun epidemiologie. Hoewel er geen standaardbehandeling voor SD bestaat, zijn er al veel lokale middelen, peelingen, licht- en lasersystemen uitgeprobeerd. Gezien de vele behandelmethoden die worden gebruikt om SD te verbeteren, zijn lasers de laatste tijd een populair therapeutisch alternatief geworden. Het doel van dit hoofdstuk is om de oorzaken en mogelijke behandelingen te bespreken die in de literatuur worden beschreven, de klinische werkzaamheid en veiligheid van de fractionele CO2-laser bij de behandeling van SD te onderzoeken, en onze 5-jarige ervaring met dit apparaat te presenteren.
Trefwoorden StriemenStriae distensaeStriae rubraStriae albaStriae atrophicansStriae gravidarumLasertherapieLichttherapieZuurpeelingbehandelingenCollageeninjectiesLaserlipolyseRadiofrequentieMicrodermabrasieNon-ablative lasersFractionele laserresurfacing
Inleiding
Roederer beschreef striae voor het eerst in 1773, en Troisier en Ménétrier maakten de eerste histologische beschrijvingen in 1889 (Troisier en Ménétrier 1889). Striae distensae (SD), ook wel aangeduid als striemen (SM), striae rubra, striae alba, striae atrophicans en striae gravidarum (SG), zijn een algemeen bekend en veelvoorkomend dermatologisch verschijnsel dat patiënten van alle leeftijden, geslachten en etnische achtergronden treft. SD komt veel voor tijdens de adolescentie, zwangerschap en bij obesitas. De meest getroffen plekken zijn de borsten, bovenarmen, buik, billen en dijen. In het begin presenteren SD zich als gezwollen, rode of roze lineaire plaques die striae rubra worden genoemd. Na verloop van tijd vervaagt de kleur en worden de laesies hypogepigmenteerd, atrofisch en permanent (striae alba). Ze worden zelden veroorzaakt door systemische ziekten, maar hebben vaak een grote psychologische impact op getroffen patiënten (Al-Himdani et al. 2014; Watson et al. 1998; Ud-Din et al. 2016).
SD is een bekend verschijnsel bij verschillende klinische aandoeningen, zowel chronisch als acuut, met een zeer verschillende pathofysiologie (bijv. zwangerschap, groeispurten tijdens de adolescentie, obesitas, sterke gewichtstoename, syndroom van Cushing, syndroom van Marfan, diabetes mellitus, langdurig gebruik van systemische of lokale steroïden), waardoor het moeilijk is om de werkelijke etiologie vast te stellen. Het meeste onderzoek naar SD is gericht op zwangere vrouwen en adolescenten. Een positieve familieanamnese is een risicofactor voor beide groepen. Bij adolescenten beïnvloeden zowel de BMI als obesitas in de kindertijd het risico op het ontwikkelen van SD (Troisier en Ménétrier 1889).
Epidemiologie
De prevalentie van SD die in de literatuur wordt gerapporteerd, varieert sterk, van 6% tot 88% (Cho et al. 2006; Sisson 1954; Kelekci et al. 2011; Thomas en Liston 2014; Chang et al. 2014; Ghasemi et al. 2017; Osman et al. 2017; Davey 1972; Elton en Pinkus 1966; García-Hidalgo et al. 1999; García-Hidalgo 2002). De prevalentie varieert van 6% tot 86% bij adolescenten en van 43% tot 88% bij zwangere vrouwen (Cho et al. 2006; Chang et al. 2014; Ghasemi et al. 2017; Osman et al. 2017; Atwal et al. 2006; Canpolat et al. 2010; Maia et al. 2009; Jaramillo-Garcia et al. 2009; Cohen et al. 1997). Bij obese personen met een BMI van 27–51 wordt een prevalentie van 43% gerapporteerd (García-Hidalgo et al. 1999). De prevalentie bij niet-zwangere vrouwen en volwassen mannen varieert sterk in de literatuur (Kelekci et al. 2011; Elton en Pinkus 1966; Cohen et al. 1997; Murphy et al. 1992). Risicofactoren bij zwangere vrouwen kunnen constitutioneel zijn (leeftijd en BMI van de moeder) of gerelateerd zijn aan de zwangerschap (geboortegewicht, zwangerschapsduur, gewichtstoename tijdens de zwangerschap en polyhydramnion) (Ghasemi et al. 2017; Osman et al. 2017; Atwal et al. 2006; Canpolat et al. 2010; Murphy et al. 1992).
Er worden veel risicofactoren gesuggereerd voor het ontstaan van SG, zoals het gewicht van de moeder tijdens de zwangerschap (Ersoy et al. 2016; Liu 1974; Thailand J-Orh et al. 2008), gewichtstoename tijdens de zwangerschap (Osman et al. 2017), leeftijd van de moeder (Atwal et al. 2006), huidstructuur (Ghasemi et al. 2017), familieanamnese (Chang et al. 2014), ras en geboortegewicht (Liu 1974). Deze factoren zijn onderzocht, maar hun effect is niet duidelijk aangetoond (Davey 1972; Liu 1974; Thomas en Liston 2014; Muzaffar et al. 1998; Kartal Durmazlar en Eskioglu 2009). Chirurgische ingrepen en medicijnen worden ook in verband gebracht met SD (Osman et al. 2017; Pinkus et al. 1966; Di Lernia et al. 2001; McKusick 1971; Rolleston en Goodall 1931; Shafir en Gur 1999; Tsuji en Sawabe 1993; Gupta 2000).
Ersoy et al. (2016) publiceerden een nieuw onderzoek om individuele risicofactoren gerelateerd aan SD vast te stellen en rapporteerden enkele preventieve maatregelen. Deze prospectieve observationele studie omvatte 211 primiparae die in het ziekenhuis lagen voor de bevalling en geen systemische ziekten of andere risicofactoren hadden (medicijngebruik of polyhydramnion). Het gebruik van preventieve olie of medicijnen, rookgedrag, huidtype, waterinname en inkomensniveau voorspelden het ontstaan van SG niet significant.
Uit logistische regressieanalyse, waarin alle variabelen werden opgenomen die significant waren in paarsgewijze vergelijkingen, namelijk leeftijd, BMI tijdens de zwangerschap, BMI bij opname, buikomvang, geboortegewicht, familieanamnese, geslacht van het kind en opleidingsniveau van de moeder, bleek dat elke eenheid afname in de leeftijd van de moeder het risico op SG met 1,15 keer verhoogde (Ghasemi et al. 2017; Muzaffar et al. 1998; Kartal Durmazlar en Eskioglu 2009; Thomas en Liston 2014).
Histopathogenese van striae distensae
Er worden drie hoofdtheorieën beschreven met betrekking tot het ontstaan van SD: mechanische uitrekking van de huid, hormonale veranderingen en een aangeboren structurele stoornis van de huid. Mechanische uitrekking van de huid wordt gepostuleerd omdat SD loodrecht staan op de spanning van de huid. Er zijn echter tegenstrijdige onderzoeken die deze theorie betwisten (McKusick 1971; Nigam 1989). Men denkt dat adrenocorticotroop hormoon (ACTH) en cortisol de activiteit van fibroblasten bevorderen, wat leidt tot verhoogd eiwitkatabolisme en wijziging van collageen- en elastinevezels (Klehr 1979). Ook wordt aangenomen dat zwangerschapsgerelateerde hormonen het ontstaan van SD beïnvloeden (Osman et al. 2017; Nigam et al. 1990; Cordeiro et al. 2010; Lurie et al. 2011). Een stoornis in de genexpressie van de extracellulaire matrix wordt ook gepostuleerd als een mogelijk mechanisme dat betrokken is bij het ontstaan van SD (Etoh et al. 2013; Friedman et al. 1993).
De exacte pathogenese van striae is nog steeds controversieel. Vroege histologische veranderingen in de dermis kunnen zichtbaar worden gemaakt met elektronenmicroscopie, waaronder degranulatie van mestcellen en activering van macrofagen, wat leidt tot elastolyse van de middeldermis. Het vrijkomen van enzymen door mestcellen, waaronder elastasen, wordt beschouwd als een belangrijk initiërend proces in de pathogenese van SD. Het ontstekingsproces veroorzaakt wijzigingen in collageen, elastine en fibrilline. Men denkt dat de reorganisatie van fibrilline en elastine een belangrijke rol speelt in de pathogenese van SD, en personen met een aanleg voor SD kunnen een onderliggend tekort aan fibrilline hebben (Watson et al. 1998; Sheu et al. 1991).
Een diep en oppervlakkig perivasculair infiltraat van lymfocyten, met incidenteel eosinofielen en verwijde bloedvaten met oedeem van de bovenste dermis, is kenmerkend voor nieuw ontstane striae. SD in dit stadium worden “striae rubra” (SR) genoemd.
In een laat stadium concentreren langgerekte collageenbanden zich in het bovenste derde deel van de reticulaire dermis en liggen ze parallel aan het huidoppervlak. In de “terminale” stadia van SD is er sprake van verdunning van de epidermis als gevolg van afvlakking van de retelijsten en een tekort aan collageen en elastische vezels. SD in dit stadium worden geclassificeerd als “striae alba” (SA) en worden als permanent beschouwd (Watson et al. 1998; Ackerman Ab et al. 1997; Arem en Kischer 1980).
Striae distensae kunnen worden beschouwd als een vorm van littekenvorming in de dermis, en hun klinische en histologische kenmerken zijn vergelijkbaar met die van littekenremodellering. Om welke reden dan ook scheurt of scheidt het collageen in de dermis, en de ontstane opening wordt vervangen door nieuw gevormd collageen dat zich oriënteert in de richting van lokale spanningskrachten (Sisson 1954). Ongeacht de onderliggende pathologie die een cascade van onzekere gebeurtenissen kan veroorzaken, leidt een uiteindelijke gemeenschappelijke route tot afbraak en scheuring van de dermale matrix, wat zich klinisch uit als SD.
Een recent onderzoek onderzoekt vroege moleculaire veranderingen die de verslapping van rijpe striae gravidarum (SG) kunnen bevorderen. Ze onderzochten het netwerk van elastische vezels in de dermis, dat zorgt voor de elastische eigenschappen van de menselijke huid. Ze namen huidmonsters van nieuw ontstane, erythemateuze abdominale SG bij gezonde zwangere vrouwen. Elastische vezels werden onderzocht met Verhoeff-kleuring en immunofluorescentie. Het normale netwerk van elastische vezels bleek bij SG sterk verstoord te zijn, vergeleken met de huid rondom de laesie of de controlehuid (normaal lijkende heupthuid). Deze verstoring ging gepaard met het verschijnen van korte, ongeorganiseerde, dunne, draadvormige “fibrillen”, die voornamelijk in de middelste tot diepe dermis werden waargenomen. Deze fibrillen waren rijk aan tropoelastine (het belangrijkste bestanddeel van normale elastische vezels) en bleven aanwezig tot in de postpartumperiode zonder normaal lijkende elastische vezels te vormen. Het verschijnen van deze fibrillen ging gepaard met verhoogde genexpressie van tropoelastine en fibrilline-1, maar niet van andere bestanddelen van elastische vezels zoals fibrilline-2 en fibuline-1, fibuline-2 en fibuline-5. Ze concludeerden dat bij vroege SG het netwerk van elastische vezels sterk verstoord lijkt te zijn en nieuw gesynthetiseerde, tropoelastine-rijke fibrillen ontstaan als gevolg van ongecoördineerde synthese van elastische vezels. Omdat ze dun en ongeorganiseerd zijn, functioneren tropoelastine-rijke fibrillen niet als normale elastische vezels. Deze bevindingen helpen het pathogene mechanisme op te helderen waardoor verslapping bij SG ontstaat (Wang et al. 2015).
Behandeling
De behandeling van striae distensae is een grote uitdaging. Ze verdwijnen zelden zonder ingreep. Zelfs met een ingreep is verbetering, in plaats van volledige verdwijning, een realistischer doel. De beste resultaten worden behaald bij de behandeling van SD in het vroege stadium. Zodra SD een rijp, statisch stadium bereiken, zijn ze aanzienlijk beter bestand tegen behandeling.
Er worden verschillende behandelmethoden gerapporteerd om SD te behandelen of te voorkomen. Voorbeelden hiervan zijn lasertherapie (Cho et al. 2006; Belo en Arceo-Cruz 2009; Alexiades-Armenakas et al. 2011), lichttherapie (Sadick et al. 2007), chemische peelingen (Mazzarello en Farace 2012), percutane collageeninductie (Aust et al. 2010), laserlipolyse (Freedman 2010), radiofrequentietechnieken (Suh et al. 2007) en microdermabrasie (Abdel-Latif en Albendary 2008). Er is geen enkele therapie die wordt aanbevolen om deze laesies volledig te verwijderen (zie ook de volgende hoofdstukken in dit volume: “Non-ablative lasers voor striae” en “Transepidermale medicijnafgifte met ablatieve methoden (lasers en radiofrequentie)”).
Zelfs wanneer procedures geïndiceerd zijn, wordt lokale behandeling beschouwd als de meest gebruikte behandeling en kan deze voorafgaand aan of in combinatie met procedures worden gebruikt (Kelekci et al. 2011). Een recent artikel beoordeelde het bewijs voor het gebruik van lokale behandelingen voor SD. Ze beoordeelden de gepubliceerde Engelstalige literatuur vanaf 1980 (Kelekci et al. 2011). De producten werden gecategoriseerd op basis van hun werkingsmechanisme: producten die de collageenproductie stimuleren, de elasticiteit verhogen en de celproliferatie verbeteren, en producten met ontstekingsremmende en hydraterende eigenschappen. Uit de resultaten bleek dat er weinig onderzoeken (n = 11) zijn die de werkzaamheid van lokale middelen bij de behandeling van SD onderzoeken. Trofolastine- en Alphastriacrèmes lieten bewijs van niveau 2 zien van positieve resultaten bij preventief gebruik tegen SD. Daarnaast liet therapeutisch gebruik van tretinoïne wisselende resultaten zien, terwijl cacaoboter en olijfolie geen effect aantoonden. Over het algemeen was er een duidelijk gebrek aan bewijs voor elke lokale formulering. De meeste lokale producten maakten geen melding van hun effect op vroege SD ten opzichte van latere stadia van SD (striae rubrae vergeleken met striae albae) en hun rol bij zowel preventie als behandeling. Concluderend is er geen lokale formulering die is aangetoond als het meest effectief in het verwijderen of verbeteren van SD. Een gestructureerde aanpak bij de identificatie en gerichte behandeling van symptomen en verschijnselen met geschikte lokale middelen is vereist. Gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken zijn nodig om de werkzaamheid van lokale producten voor de behandeling en preventie van verschillende stadia van SD te beoordelen (Ud-Din et al. 2016).
Lasers en lichtapparaten
De 585 nm flitslamp gepulseerde kleurstoflaser (PDL) met lage energiedichtheid wordt veel gebruikt om de verwijde bloedvaten van striae rubra te behandelen. Een toename van de hoeveelheid collageen is gerapporteerd na een reeks PDL-behandelingen (McDaniel et al. 1996; Alster 1997). De PDL heeft een matig gunstig effect op het verminderen van erytheem bij striae rubra, maar geen duidelijk voordeel bij striae alba. Vanwege het risico op bijwerkingen moet PDL met uiterste voorzichtigheid worden uitgevoerd bij patiënten met Fitzpatrick-huidtype V–VI. McDaniel et al. voerden een gecontroleerd onderzoek uit bij 39 patiënten met SD. De behandelde plekken waren de buik, dijen en borsten. Er werden vier behandelprotocollen gebruikt met verschillende vlekafstanden en fluenties. Onbehandelde SD diende als controle. De resultaten werden gemeten aan de hand van subjectieve analyse, schaduwprofilometrie en histologische analyse. Een significante afname van huidschaduw werd gerapporteerd bij patiënten met SD in alle protocollen, vergeleken met de controlegroep. Daarnaast kreeg elastine zijn normale uiterlijk terug bij SD die werden behandeld met PDL met lage fluence (McDaniel et al. 1996; Hernández-Pérez et al. 2002).
Intens gepulseerd licht (IPL), gekenmerkt door een niet-coherente gefilterde flitslamp met een breedbandspectrum (515–1200 nm), blijkt dermale elastose te vervangen door neocollageen, waardoor het uiterlijk van rijpe SD verbetert na een reeks behandelingen (Zelickson et al. 2004).
Radiofrequentie (RF)-apparaten produceren warmte die elektrische stroom omzet in thermische energie die gelijkmatig wordt verspreid naar verschillende weefseldiepten. Het verhoogt de collageenproductie door expressie van collageen type I-mRNA te induceren (Manuskiatti et al. 2009).
De langpulslaser 1064 Nd:YAG is een non-ablative behandeling voor gezichtsrimpels, en een toename van dermaal collageen is gerapporteerd na behandeling. Het heeft ook een sterke affiniteit voor vasculaire doelen, waardoor het een nuttige methode is bij de behandeling van SR. De 1064 Nd:YAG-laser kan veilig worden gebruikt, zelfs bij patiënten met donkere huidtypes (Goldman et al. 2008).
De 308-nm xenon-chloride excimeerlaser (XeCl), die wordt gebruikt bij psoriasis, vitiligo en post-inflammatoire hypopigmentatie, is gebruikt om SD opnieuw te pigmenteren. Biopten na de behandeling lieten meer melaninepigment, hypertrofie en een toename van het aantal melanocyten zien; er werd echter geen verbetering van de huidatrofie aangetoond (Goldberg et al. 2003, 2005). Alexiades-Armenakas et al. voerden een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek uit bij 31 patiënten met SD. De laesies werden gerandomiseerd door afwisselende toewijzing om wel of geen behandeling te ontvangen. De behandelingen werden met tussenpozen van twee weken uitgevoerd tot maximaal tien behandelingen; er werd een toename van 75% in colorimetrische metingen ten opzichte van de baseline of 100% visuele pigmentcorrectie bereikt. Uitkomstmaten waren onder meer visueel beoordeelde pigmentcorrectie ten opzichte van de controle, beoordeeld door drie geblindeerde waarnemers, en huidpigmentatieniveaus gemeten met een colorimeter. Er werd een statistisch significante verbetering van de pigmentatie vastgesteld bij behandelde SD ten opzichte van controles op vergelijkbare plekken. Verbeterde visuele pigmentatieniveaus ten opzichte van controles werden ook gerapporteerd, maar deze namen na 6 maanden weer af tot bijna het basisniveau. De afwisselende toewijzingen in dit onderzoek waren geblindeerd voor de behandelaars. Uitvalbias kan een ander punt van zorg zijn, omdat er niet is gerapporteerd hoeveel patiënten in de uiteindelijke analyse waren opgenomen (Alexiades-Armenakas et al. 2004).
Ablatieve lasers, zoals de kortpulslaser van 10.600 nm CO2, veroorzaken verdamping van de epidermis en stolling van de onderliggende dermis. Ze hebben een risico op hyperpigmentatie, vooral bij personen met een donkere huid (Alster en Lupton 2002; Lee et al. 2010). Fractionele fotothermolyse (FP) is ontwikkeld om de bijwerkingen van traditionele ablatieve laserresurfacing en de lage werkzaamheid van non-ablative lasers te verminderen (Lee et al. 2010; Geronemus 2006).
Fractionele laserresurfacing kan worden uitgevoerd in een ablatieve of non-ablative modus. Deze laserapparaten genereren gerichte laserenergie die wordt afgegeven in een microarray-patroon, waardoor kleine kolommen van weefselvernietiging in de epidermis en dermis ontstaan, genaamd microscopische behandelzones (MTZ's), met daartussen eilanden van gezond weefsel. Binnen deze vernietigingskolommen vindt weefselremodellering en synthese van nieuw collageen en elastische vezels plaats. Het omringende onaangetaste, gezonde weefsel fungeert als structurele steiger en biedt voedingsondersteuning voor de behandelde zones, met als voordeel dat de genezingstijd aanzienlijk korter is (Fisher en Geronemus 2005). Het verschil tussen ablatieve en non-ablative FP ligt in de variabele mate van verdamping van weefselkolommen (ablatief) versus thermisch letsel met achterblijvend epidermaal necrotisch afval (non-ablative). De non-ablative techniek heeft slechts een minimale werkzaamheid en vereist meerdere behandelsessies over een lange periode, terwijl de fractionele ablatieve techniek een superieure werkzaamheid heeft, maar meer ongemak, postoperatieve erytheem en hersteltijd met zich meebrengt (Suh et al. 2007).
Fractionele laserresurfacing-apparaten hebben een superieure werkzaamheid ten opzichte van andere behandeltechnieken voor huidvernieuwing en zijn bijzonder effectief gebleken bij acnelittekens, diepe gezichtsrimpels en atrofische littekens. Gezien de klinische en histologische gelijkenis van striae met de dermale littekenvorming die kenmerkend is voor deze aandoeningen, zouden theoretisch vergelijkbare resultaten kunnen worden behaald bij SD. Van de fractionele ablatieve 10.600 nm koolstofdioxide CO2-laser is aangetoond dat deze zeer werkzaam is voor huidresurfacing en voor de behandeling van atrofische littekens, vanwege het vermogen om regeneratie en remodellering van collageen en elastine te stimuleren. Daarnaast is gedocumenteerd dat de fractionele CO2-laser in hogere mate neocollagenese induceert dan non-ablative lasers (Rahman et al. 2009).
Vanwege het hoge risico op pigmentveranderingen bij een donkere huidskleur werd het gebruik van de CO2-laser bij patiënten met fototype IV–VI lange tijd sterk afgeraden; wanneer de laser met de juiste voorzichtigheid wordt gebruikt, lijken fractionele CO2-systemen echter veilig en werkzaam te zijn voor de behandeling van SD, zonder een duidelijke toename van het risico op post-inflammatoire hyperpigmentatie.
Combinatietherapie kan de toekomst zijn voor de behandeling van SD. Meerdere gelijktijdige behandelmethoden maken het mogelijk om lagere fluenties te gebruiken, waardoor bijwerkingen uiteindelijk afnemen. Strikte naleving van laserparameters en standaardisatie van fotografie zijn essentieel om geldige resultaten te garanderen. Hoewel een verscheidenheid aan energieapparaten theoretisch in combinatie kan worden gebruikt, zijn er slechts enkele goed opgezette onderzoeken uitgevoerd, waardoor het moeilijk is om te zeggen welke combinatie toonaangevend zal zijn (Aldahan et al. 2016).
Ervaring van de auteurs
In onze dagelijkse praktijk worden de laatste 5 jaar zowel striae rubra als striae alba op verschillende delen van het lichaam behandeld met een fractionele CO2-laser (UltraPulse, Deep FX). In deze periode hebben we de behandeling gedocumenteerd van 500 Braziliaanse patiënten (Fitzpatrick-huidtypes III tot V) met SD, die gedurende 2 jaar werden gevolgd.
Voor de behandeling werd 20–60 minuten voor de lasertherapie een crème met lokale lidocaïne en tetracaïne op de huid aangebracht. De behandeling bestaat uit twee laserpassages. De eerste passage werd uitgevoerd over de SD met een lineair patroon, een energie van 5–20 mJ, een dichtheid van 5–15% en enkelvoudige pulsen. De tweede passage werd uitgevoerd met een vierkant patroon, een energie van 2,5–10 mJ, een dichtheid van 5–15% en enkelvoudige pulsen. Deze tweede passage werd niet alleen over de SD, maar ook rondom de SD uitgevoerd. Patiënten kregen het advies om het gebied voorzichtig te wassen, twee weken lang tweemaal daags een genezende crème aan te brengen en drie weken lang blootstelling aan de zon te vermijden. Na deze periode kregen ze de instructie om zowel chemische als fysische zonnecrème te gebruiken.
De klinische resultaten werden 3 maanden en 2 jaar na de behandeling geëvalueerd met behulp van beeldsoftware, die het volume van de SD vóór en na de behandeling kwantificeert door overlappende voor- en nafoto's te analyseren.
Drie maanden na de behandeling was 100% van de patiënten verbeterd. Hiervan werd 15% beoordeeld als uitstekende verbetering, 65% als goede verbetering en 20% als matige verbetering. Deze resultaten bleven behouden gedurende de 2 jaar durende follow-up (Fig. 1, 2, 3, 4 en 5).
De beste resultaten werden behaald bij striae rubra, vergeleken met striae alba, en bij SD op de borsten. De op een na beste resultaten werden behaald op de buik, gevolgd door de dijen.
De tevredenheid van de patiënten werd door 10% beoordeeld als uitstekend en door 90% als goed.
Post-inflammatoire hyperchromie was een tijdelijke bijwerking. Om dyschromie te voorkomen, adviseren wij het gebruik van lage dichtheden.
Conclusie
Striae distensae zijn een algemeen bekend en veelvoorkomend dermatologisch verschijnsel dat patiënten van alle leeftijden, geslachten en etnische achtergronden treft. Ze veroorzaken zelden ernstige medische klachten, maar kunnen een grote psychologische impact hebben op getroffen patiënten. Er zijn veel behandelmethoden beschikbaar voor behandeling en preventie, maar striae distensae vormen nog steeds een uitdaging voor de dermatologie. Laserbehandeling kan een goede optie zijn wanneer deze wordt uitgevoerd door deskundigen. De fractionele CO2-laser kan zeer goede resultaten opleveren, maar de juiste parameters moeten worden aangepast aan het gebruikte apparaat. Een lage dichtheid is een belangrijke parameter om bijwerkingen te voorkomen.
Kernboodschappen
- Striae distensae komen veel voor tijdens zwangerschap, puberteit en bij obesitas.
- De voorgestelde etiologische mechanismen zijn hormonen, fysieke uitrekking en structurele veranderingen van de huid.
- Er bestaat geen standaardbehandeling voor striae distensae, maar er zijn veel verschillende behandelmethoden.
- Behandelingen omvatten lokale middelen, radiofrequentie, percutane collageeninductie, micronaaldtherapie, IPL en non-ablative en ablatieve lasers.
- Verwachtingen moeten realistisch zijn, maar de fractionele CO2-laser heeft de laatste tijd verbetering laten zien van deze esthetisch belastende laesies.
- De beste resultaten worden behaald bij striae rubra, vergeleken met striae alba, en bij SD op de borsten. De op een na beste resultaten worden behaald op de buik.
- Parameters moeten worden aangepast aan het apparaat. Een lage dichtheid wordt aanbevolen. Zonbescherming en lokale huidverzorging worden geadviseerd om post-inflammatoire hyperchromie te voorkomen.
Referenties
Abdel-Latif AM, Albendary AS. Treatment of striae distensae with microdermabrasion: a clinical and molecular study. JEWDS. 2008;5:24–30.
Ackerman Ab CN, Sanchez J, Guo Y, et al. Histologic diagnosis of inflammatory skin diseases: an algorithmic method based on pattern analysis. Baltimore: Williams & Wilkins; 1997. p. 734–6.
Aldahan AS, Shah VV, Mlacker S, Samarkandy S, Alsaidan M, Nouri K. Laser and light treatments for Striae Distensae: a comprehensive review of the literature. Am J Clin Dermatol. 2016;17(3):239–56.
Alexiades-Armenakas MR, Bernstein LJ, Friedman PM, et al. The safety and efficacy of the 308-nm excimer laser for pigment correction of hypopigmented scar and striae alba. Arch Dermatol. 2004;14:955–60.
Alexiades-Armenakas M, Sarnoff D, Gotkin R, Sadick N. Multi-center clinical study and review of fractional ablative CO2 laser resurfacing for the treatment of rhytides, photoaging, scars and striae. J Drugs Dermatol. 2011;10:352–62.
Al-Himdani S, Ud-Din S, Gilmore S, Bayat A. Striae distensae: a comprehensive review and evidence-based evaluation of prophylaxis and treatment. Br J Dermatol. 2014;170(3):527–47.
Alster TS. Laser treatment of hypertrophic scars, keloids and striae rubra. Dermatol Clin. 1997;15:419–29.
Alster TS, Lupton JR. Prevention and treatment of side effects and complications of cutaneous laser resurfacing. Plast Reconstr Surg. 2002;109:308–16.
Arem AJ, Kischer CW. Analysis of striae. Plast Reconstr Surg. 1980;65:22–9.
Atwal GS, Manku LK, Griffiths CE, et al. Striae gravidarum in primiparae. Br J Dermatol. 2006a;155:965–9.
Aust MC, Knobloch K, Vogt PM. Percutaneous collagen induction therapy as a novel therapeutic option for Striae distensae. Plast Reconstr Surg. 2010;126:219–20.
Belo V, Arceo-Cruz MC, Buse E, et al. The efficacy of fractional resurfacing using an erbium glass laser in the treatment of stretch marks on Asian skin. Lasers Surg Med. 2009;41:92.
Canpolat F, Akis HK, Cemil BC, et al. Investigation of risk factors associated with striae gravidarum in Turkish primipara pregnants. Turkderm Deri Hastaliklari ve Frengi Arsivi. 2010;44:28–31.
Chang ALS, Agredano YZ, Kimball AB. Risk factors associated with striae gravidarum. J Am Acad Dermatol. 2014;51:881–5.
Cho S, Park ES, Lee DH, et al. Clinical features and risk factors for striae distensae in Korean adolescents. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2006;20:1108–13.
Cohen HA, Matalon A, Mezger A, et al. Striae in adolescents mistaken for physical abuse. J Fam Pract. 1997;45:84–5.
Cordeiro RC, Zecchin KG, de Moraes AM. Expression of estrogen, androgen, and glucocorticoid receptor in recent striae distensae. Int J Dermatol. 2010;49:30–2.
Davey CM. Factors associated with the occurrence of striae gravidarum. J Obstet Gynaecol British Commonwealth. 1972;79:1113–4.
Di Lernia V, Bonci A, Cattania M, et al. Striae distensia (rubrae) in monozygotic twins. Pediatr Dermatol. 2001;18:261–2.
Elton RF, Pinkus H. Striae in normal men. Arch Dermatol. 1966;94:33–4.
Ersoy E, et al. Is it possible to prevent Striae Gravidarum? J Chinese Med Assoc. 2016;79:272–5.
Etoh M, Jinnin M, Makiko K, et al. MicroRNA-7 down regulation mediates excessive collagen expression in localized scleroderma. Arch Dermatol Res. 2013;305:9–15.
Fisher GH, Geronemus RG. Short-term side effects of fractional photothermolysis. Dermatol Surg. 2005;31:1245–9. discussion 1249.
Freedman B. Striae reduction following laser lipolysis. Lasers Surg Med. 2010;42:96–7.
Friedman DW, Boyd CD, Mackenzie JW, et al. Regulation of Collagen gene expression in keloids and hypertrophic scars. J Surg Res. 1993;55:214–22.
García-Hidalgo L. Dermatological complications of obesity. Am J Clin Dermatol. 2002;3(7):497–506.
García-Hidalgo L, Orozco-Topete R, Gonzalez-Barranco J, et al. Dermatoses in 156 obese adults. Obes Res. 1999;7:299–302.
Geronemus RG. Fractional photothermolysis: current and future applications. Lasers Surg Med. 2006;38:169–76.
Ghasemi A, Gorouhi F, Rashighi-Firoozabadi M, et al. Striae gravidarum: associated factors. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2017;21:743–6.
Goldberg DJ, Marmur ES, Hussain M. 308 nm excimer laser treatment of mature hypopigmented striae. Dermatol Surg. 2003;29:596–9.
Goldberg DJ, Marmur ES, Schmults C, et al. Histologic and ultrastructural analysis of ultraviolet B laser and light source treatment of leukoderma in striae distensae. Dermatol Surg. 2005;31:385–7.
Goldman A, Rossato F, Pratti C. Stretch marks: treatment using the 1,064 nm Nd:YAG laser. Dermatol Surg. 2008;34:1–7.
Gupta M. Medroxyprogesterone acetate injections. Development of striae. British J Family Plan. 2000;26:104–5.
Hernández-Pérez E, Colombo-Charrier E, Valencia-Ibiett E. Intense pulsed light in the treatment of striae distensae. Dermatol Surg. 2002;28:1124–30.
Jaramillo-Garcia CM, Lopera-Calderon MC, Zuluaga de Cadena A. Related factors with atrophic stretch marks in adolescent female students from two private educational establishments from the city of Medellin, 1997-1999. CES Med. 2009;23:s69–79.
Kartal Durmazlar SP, Eskioglu F. Striae gravidarum: associated factors in Turkish primiparae. J Turk Acad Dermatol. 2009;3:93401a.
Kelekci KH, Kelekci S, Destegul E, et al. Prematurity: is it a risk factor for striae distensae? Int J Dermatol. 2011;50:1240–5.
Klehr N. Striae cutis distensae: morphokinetic examinations in vitro. Acta Derm Venereol suppl (Stockh). 1979;59:105–8.
Lee SE, Kim JH, Lee SJ, et al. Treatment of striae distensae using an ablative 10,600-nm carbon dioxide fractional laser: a retrospective review of 27 participants. Dermatol Surg. 2010;36:1683–90.
Liu DT. Striae gravidarum. Lancet. 1974;1:625.
Lurie S, Matas Z, Fux A, et al. Association of serum relaxin with striae gravidarum in pregnant women. Arch Gynecol Obstet. 2011;283:219–22.
Maia M, Marcon CR, Rodrigues SB, et al. Striae distensae in pregnancy: risk factors in primiparous women. An Bras Dermatol. 2009;84:599–605.
Manuskiatti W, Boonthaweeyuwat E, Varothai S. Treatment of striae distensae with a tripolar radiofrequency device: a pilot study. J Dermatol Treat. 2009;20:359–64.
Mazzarello V, Farace F, Ena P, et al. A superficial texture analysis of 70% glycolic acid topical therapy and striae distensae. Plast Reconstr Surg. 2012;129:589–90.
McDaniel DH, Ash K, Zukowoski M. Treatment of stretch marks with the 585 nm flashlamp-pumped pulsed dye laser. Dermatol Surg. 1996;22:332–7.
McKusick VA. Transverse striae distensae in the lumbar areas in father and two sons. Birth Defects Orig Artic Ser. 1971;58:169–76.
Murphy KW, Dunphy B, O’Herlihy C. Increased maternal age protects against striae gravidarum. J Obstet Gynaecol. 1992;12:297–300.
Muzaffar F, Hussain I, Haroon TS. Physiologic skin changes during pregnancy: a study of 140 cases. Int J Dermatol. 1998;37:429–31.
Nigam PK. Striae cutis distensae. Int J Dermatol. 1989;28:426–7.
Nigam K, Mishra R, Ramesh V. 17-ketosteroid levels in striae cútis distensae. Indian J Dermatol Venereol Leprol. 1990;56:125–6.
Osman H, Rubeiz N, Tamim H, et al. Risk factors for the development of striae gravidarum. Am J Obstet Gynecol. 2017;196:62.e1–5.
Pinkus H, Keech MK, Mehregan AH. Histopathology of striae distensae, with special reference to striae and wound healing in the Marfan syndrome. J Investig Dermatol. 1966;46:283–92.
Rahman Z, Macfalls H, Jiang K, et al. Fractional deep dermal ablation induces tissue tightening. Lasers Surg Med. 2009;41:78–86.
Rolleston JD, Goodall EW. Two cases of striae atrophicae following typhoid fever. Proc R Soc Med. 1931;25:593–600.
Sadick NS, Magro C, Hoenig A. Prospective clinical and histological study to evaluate the efficacy and safety of a targeted high-intensity narrow band UVB/UVA1 therapy for striae alba. J Cosmet Laser Ther. 2007;9:79–83.
Shafir R, Gur E. Re: Striae distensae of augmented breasts after oral contraceptives. Ann Plast Surg. 1999;43:220.
Sheu HM, Yu HS, Chang CH. Mast cell degranulation and elastolysis in the early stage of striae distensae. J Cutan Pathol. 1991;18:410–6.
Sisson WR. Colored striae in adolescent children. J Pediatr. 1954;45:520–30.
Suh DH, Chang KY, Son HC, et al. Radiofrequency and 585-nm pulsed dye laser treatment of striae distensae: a report of 37 Asian patients. Dermatol Surg. 2007;33:29–34.
Thailand J-Orh R, Titapant V, Chuenwattana P, Tontisirin P. Prevalence and associated factors for striae gravidarum. J Med Assoc Thai. 2008;91:445–51.
Thomas RGR, Liston WA. Clinical association of striae gravidurum. J Obstet Gynecol. 2014;24:270–1.
Troisier E, Ménétrier P. Histologie des vergetures. Ann Gynecol. 1889;31:2016.
Tsuji T, Sawabe M. Hyperpigmentation in striae distensae after bleomycin treatment. J Am Acad Dermatol. 1993;28:503–5.
Ud-Din S, McGeorge D, Bayat A. Topical management of striae distensae (stretch marks): prevention and therapy of striae rubrae and albae. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2016;30(2):211–22.
Wang F, Calderone K, Smith NR, Do TT, Helfrich YR, Johnson TR, Kang S, Voorhees JJ, Fisher GJ. Marked disruption and aberrant regulation of elastic fibres in early striae gravidarum. Br J Dermatol. 2015;173(6):1420–30.
Watson RE, Parry EJ, Humphries JD, Jones CJ, Polson DW, Kielty CM, et al. Fibrillin microfibrils are reduced in skin exhibiting striae distensae. Br J Dermatol. 1998;138(6):931–7.
Zelickson BD, Kist D, Bernstein E, et al. Histological and ultrastructural evaluation of the effects of radiofrequency-based nonablative dermal remodeling device: a pilot study. Arch Dermatol. 2004;140:204–9.