Intense Pulsed Light for Rosacea and Other Indications


Intense pulsed light voor rosacea en andere indicaties

Juliana Merheb Jordão en Luiza Pitassi Huid- en Lasercentrum van Boom, Boom, België Afdeling van het Hospital Universitário Evangélico de Curitiba, Curitiba, PR, Brazilië Afdeling Dermatologie, Vakgroep Geneeskunde, Staatsuniversiteit van Campinas (UNICAMP), Campinas, SP, Brazilië

Samenvatting

Behandeling met intense pulsed light (IPL) is een van de meest effectieve procedures voor patiënten met vasculaire en gepigmenteerde laesies, evenals voor photo-veroudering. Het non-ablatieve karakter van IPL maakt het een steeds aantrekkelijker alternatief voor patiënten die de bijwerkingen van andere procedures niet willen accepteren. IPL wordt op grote schaal gebruikt voor de behandeling van diverse laesies, waaronder goedaardige gepigmenteerde laesies, inflammatoire acne, hypertrofische littekens, ontharing en verschillende vasculaire laesies zoals wijnvlekken, hemangiomen, teleangiëctasieën, poikiloderma van Civatte en rosacea. De laatste jaren zijn veel studies en casusrapporten geschreven met verschillende indicaties voor IPL, waardoor het gebruik ervan is uitgebreid. Deze studies tonen aan dat IPL een waardevolle therapeutische ondersteuning is met uitstekende resultaten en weinig bijwerkingen. Er moet echter worden benadrukt dat het gebruik en de effectiviteit van IPL sterk samenhangen met de ervaring van de behandelaar.

Trefwoorden  Intense pulsed lightIPL-technologieRosaceaVasculaire laesies

Inleiding

Intense-pulsed-light-systemen (IPL) hebben zich ontwikkeld sinds ze twintig jaar geleden in de medische praktijk werden geïntroduceerd. IPL-apparaten maken gebruik van flitslampen en banddoorlaatfilters om niet-coherente, niet-gecollimeerde, polychromatische lichtenergie uit te zenden bij verschillende golflengten die zich richten op specifieke chromoforen (González-Rodríguez en Lorente-Gual 2015; Babilas et al. 2010). IPL-systemen richten zich voornamelijk op hemoglobine en melanine, waarbij sommige auteurs aangeven dat ze het effectiefst zijn voor de behandeling van kleur in plaats van textuur. Ondanks discussie over de vraag of ze collageen kunnen remodelleren, is echter aangetoond dat ze effectief zijn voor huidverjonging (González-Rodríguez en Lorente-Gual 2015).

Dit vermogen om selectief te targeten maakt IPL een veelzijdige therapie met veel toepassingen, zoals de behandeling van ongewenste haargroei, vasculaire laesies, gepigmenteerde laesies en acne vulgaris, en als lichtbron voor fotodynamische therapie (PDT) (González-Rodríguez en Lorente-Gual 2015; Babilas 2010).

Net als lasers is het basisprincipe van IPL-apparaten de selectieve thermische beschadiging van de doelstructuur (Babilas 2010). De combinatie van voorgeschreven golflengten, fluencies, pulsduren en pulsintervallen vergemakkelijkt de behandeling van dit brede spectrum aan huidaandoeningen. De grote spotgrootte is eveneens een groot voordeel qua behandelduur (Babilas et al. 2010).

IPL was eerst geïndiceerd voor de behandeling van vasculaire malformaties (Babilas et al. 2010). Tegenwoordig wordt het op grote schaal gebruikt voor de behandeling van diverse vasculaire laesies, waaronder wijnvlekken, hemangiomen, teleangiëctasieën, poikiloderma van Civatte en rosacea (Ichikawa en Furue 2013). De Food and Drug Administration (FDA) heeft IPL-apparaten goedgekeurd voor de behandeling van deze verscheidenheid aan goedaardige pigment- en vasculaire laesies, maar het scala aan ziekten dat met IPL kan worden behandeld, blijft zich uitbreiden (Wat et al. 2014).

Geschiedenis

Muhlbauer et al. beschreven in 1976 voor het eerst het gebruik van polychromatisch infrarood licht voor de behandeling van vasculaire malformaties (Babilas et al. 2010). De effecten die worden bereikt door een lichtbron op weefsel toe te passen, kunnen worden verklaard door het principe van selectieve fotothermolyse, zoals beschreven door Anderson en Parrish (1983). De energie die aan een weefsel wordt toegediend, heeft dus een selectieve werking op een doelmolecuul, het zogenaamde chromofoor, zonder of met minimale gevolgen voor aangrenzende structuren. Deze selectieve werking is het onderliggende principe waarop intense pulsed light werkt (González-Rodríguez en Lorente-Gual 2015).

In 1990 beschreven Goldman en Eckhouse een nieuwe flitslamp met hoge intensiteit als geschikt hulpmiddel voor de behandeling van vasculaire laesies (Goldman en Eckhouse 1996; Babilas et al. 2010). In 1994 slaagde de Israëlische ingenieur Shimon Eckhouse erin een breedspectrum gestimuleerde lichtemissie te produceren, waarmee IPL ontstond. De Amerikaanse Food and Drug Administration keurde de techniek in 1997 goed voor therapeutische doeleinden, na het eerste artikel over het gebruik ervan in de dermatologie, toen Raulin et al. ze met succes gebruikten bij 14 patiënten met teleangiëctasieën van gezicht en benen of met poikiloderma van Civatte. Kort daarna publiceerden dezelfde auteurs twee gevallen van permanente ontharing en voerden vervolgens verschillende meer gestandaardiseerde studies uit die de werkzaamheid en veiligheid van de techniek aantoonden (Raulin et al. 1997; González-Rodríguez en Lorente-Gual 2015).

IPL-apparaten van de eerste generatie zonden licht uit in het infrarode deel van het spectrum, wat voornamelijk leidde tot epitheliale schade en een hoge incidentie van bijwerkingen. IPL-apparaten van de tweede generatie gebruiken water om het infrarode deel van het lichtspectrum uit te filteren, waarbij het golflengtespectrum tussen 515 en 950 nm blijft. Dit vermindert het risico op bijwerkingen (Babilas et al. 2010; González-Rodríguez en Lorente-Gual 2015). Koelsystemen worden gebruikt om de epidermis te beschermen op het contactpunt met het kristal (González-Rodríguez en Lorente-Gual 2015). Bij IPL-apparaten is, net als bij lasers, het basisprincipe de absorptie van fotonen door endogene of exogene chromoforen in de huid, waardoor warmte wordt gegenereerd en vervolgens de doelstructuur wordt vernietigd (Babilas et al. 2010).

In de daaropvolgende jaren maakten meerdere technische aanpassingen een eenvoudigere bediening, grotere veiligheid en een bredere waaier aan mogelijke indicaties mogelijk. Het emissiespectrum van IPL varieert van 400 tot 1.300 nm en de pulsduur van 2 tot 200 ms. Verwisselbare cut-offfilters van IPL-apparaten kunnen eenvoudig worden aangepast aan de gewenste golflengte, wat een zekere veelzijdigheid mogelijk maakt (Babilas et al. 2010; González-Rodríguez en Lorente-Gual 2015).

De meeste IPL-apparaten hebben een enkele puls en de energie is evenredig met de pulsduur. Sommige IPL-apparaten hebben meerdere opeenvolgende pulsen en sommige kunnen de pulsduur, de energiedichtheid of beide in elke puls onafhankelijk variëren. Andere variabelen zijn de cut-offgolflengten, de spectrale output en de grootte van het afgegeven licht (Wat et al. 2014).

Basisconcepten

Golflengten van intense pulsed light

Traditionele indicaties van IPL berusten op het vermogen om gepigmenteerde en vasculaire laesies te targeten.

Bij gepigmenteerde laesies is het doelwit het melanosoom, waarvan melanine het chromofoor is. Dit absorbeert de geschikte golflengte, zet licht om in warmte en veroorzaakt vernietiging van het doelwit. Deze processen gaan gepaard met verplaatsing van melanosomen naar de bovenste lagen, waar ze samen met necrotische keratinocyten worden geëlimineerd (González-Rodríguez en Lorente-Gual 2015).

Bij vasculaire laesies werkt IPL op drie doelchromoforen: oxyhemoglobine (overheersend bij laesies met een rood uiterlijk), deoxyhemoglobine (overheersend bij blauwe laesies) en methemoglobine (González-Rodríguez en Lorente-Gual 2015).

Oxyhemoglobine in rode bloedcellen in bloedvaten heeft een maximale absorptiepiek rond 540 nm (alfapiek) en 580 nm (bètapiek). Dit geldt voor kleine oppervlakkige vaten, voornamelijk in gezicht en hals. Vaten in de benen liggen meestal dieper en bevatten meer deoxyhemoglobine. Deze situatie verschuift de absorptiecurve naar rechts, van 800 nm naar 1.200 nm. Infrarode golflengten zijn doorgaans effectiever bij de behandeling van diepere blauwe vaten, terwijl kortere golflengten effectiever zijn voor oppervlakkige rode teleangiëctasieën (Adamic et al. 2007).

Hoe langer de golflengte, hoe dieper deze in de huid doordringt (Adamic et al. 2007). Hoewel de maximale absorptiepiek van oxyhemoglobine rond 418–540 nm ligt, is de penetratie beperkt en vindt sterke concurrentie plaats met melanine uit de epidermis. Bij 577 nm is de absorptie weliswaar laag, maar de penetratie groter, waardoor melanineabsorptie wordt verminderd en bijwerkingen zoals hypopigmentatie worden vermeden. Daarom gebruiken huidige apparaten langere golflengten (515–600 nm) om een diepere penetratie te garanderen terwijl ze nog steeds door oxyhemoglobine worden geabsorbeerd (Fig. 4) (González-Rodríguez en Lorente-Gual 2015). Het gebruik van langere golflengten waarborgt de veiligheid van IPL bij hogere huidtypes.

Binnen deze golflengten bepalen het huidtype van de patiënt, de huidaandoening en het doelwit de keuze van geschikte cut-offfilters en dus het spectrum van uit te zenden golflengten (Babilas et al. 2010).

Pulsduur

De pulsduur kan, afhankelijk van het specifieke apparaat, in relatief brede bereiken in milliseconden worden ingesteld. Net als bij laserapparaten moet de pulsduur gelijk zijn aan of korter zijn dan de thermische relaxatietijd (TRT) van de doelstructuur om niet-selectieve beschadiging van het omringende weefsel te voorkomen (Babilas et al. 2010).

Bij IPL-systemen wordt de pulsduur gewoonlijk in milliseconden (ms) vastgesteld. Voor diepe laesies worden hogere pulsduren aanbevolen. Voor oppervlakkige laesies worden kortere pulsduren aanbevolen.

Selectiviteit

De belangrijkste chromoforen van de menselijke huid (hemoglobine, melanine, water) vertonen brede absorptiespectra. Monochromaticiteit is dus geen vereiste voor fotothermolyse. Omdat IPL-apparaten een spectrum aan golflengten uitzenden, kunnen de drie belangrijkste chromoforen met één enkele lichtblootstelling worden geactiveerd. Deze veelzijdigheid betekent een verminderde selectiviteit (Babilas et al. 2010) en kan de noodzaak van langdurige behandeling van vasculaire laesies verklaren (Ichikawa en Furue 2013).

Behandelprincipes

Kleinere vaten hebben kortere pulsen nodig; grotere vaten hebben langere pulsen nodig.

Hoe dieper het bloedvat in de dermis ligt, hoe groter de spotgrootte, hoe langer de golflengte en hoe langer de pulsduur moeten zijn, gecombineerd met koeling om de epidermis te beschermen.

Donkere huidtypes hebben langere pulsen en langere golflengten nodig (Adamic et al. 2007).

Werkingsmechanismen

Intense-pulsed-light-systemen gebruiken een flitslamp die intens, niet-coherent en polychromatisch breedspectrumlicht uitzendt. Het emissiespectrum van IPL varieert van 400 tot 1.200 nm. Het licht wordt uitgezonden in pulsen met verschillende pulsduren en intervallen in een grote rechthoekige spot tot 1 bij 4 cm (Raulin en Greve 2003; Meesters et al. 2014).

Het werkingsmechanisme van het IPL-systeem maakt gebruik van de theorie van selectieve fotothermolyse (Anderson en Parrish 1983). Het basisprincipe is de absorptie van fotonen door huidchromoforen, waardoor warmte wordt gegenereerd die verantwoordelijk is voor vernietiging van het doelwit en selectieve thermische beschadiging van het doelwit. Selectieve fotothermolyse begint met lokale absorptie van lichtenergie in doelchromoforen zoals hemoglobine bij vasculaire laesies of melanine bij gepigmenteerde laesies (Babilas et al. 2010).

De combinatie van voorgeschreven golflengten, fluencies, pulsduren en pulsintervallen vergemakkelijkt de behandeling van een breed spectrum aan huidaandoeningen. Er worden verschillende absorptiegolflengten uitgezonden om verschillende doelwitten te behandelen, waarbij verschillende filters worden gebruikt om de behandeling van verschillende aandoeningen te optimaliseren. Door een cut-offfilter te kiezen dat specifiek is voor de absorptiegolflengte van het chromofoor, kan energie in de bloedvaten worden afgezet, waardoor beschadiging en daaropvolgende littekenvorming in de omringende weefsels worden voorkomen (Kassir et al. 2011).

Bij vasculaire laesies houdt het werkingsmechanisme van IPL verband met de selectieve absorptie door hemoglobine (oxyhemoglobine, deoxyhemoglobine en methemoglobine) in de bloedvaten, met absorptiepieken bij 418 nm (blauw), 542 nm (groen) en 577 nm (geel). Een succesvolle behandeling hangt af van het type en de grootte van de vaten (Babilas et al. 2010; Barikbin et al. 2011; Goldberg 2012).

Kortere golflengten kunnen de voorkeur hebben voor oppervlakkige vasculaire laesies zoals gezichtsteleangiëctasieën. Lagere cut-offfilters zijn effectief bij de behandeling van vaten met een kleinere diameter. Voor standaard kleine vaten in de papillaire dermis met een diameter van 0,1 mm is aangetoond dat IPL een effectieve behandeling is. IPL kan het oppervlak van teleangiëctasieën behandelen en de intensiteit van erytheem en blozen verminderen bij patiënten met erythematotelangiectatische rosacea (Mark et al. 2003; Goldberg 2012).

Indicaties

De aandoeningen die met IPL worden behandeld, omvatten voornamelijk vasculaire en gepigmenteerde laesies, evenals huidverjonging, inflammatoire dermatosen, acne vulgaris, hidradenitis suppurativa, ontharing, hypertrofische littekens en keloïden (Babilas et al. 2010; Vrijman et al. 2011; Goldberg 2012; Wat et al. 2014).

Het IPL-apparaat was oorspronkelijk ontwikkeld voor de behandeling van een breed scala aan goedaardige vasculaire laesies, waaronder teleangiëctasieën en reticulaire spataderen in de benen (Goldberg 2012; Meesters et al. 2014). Er bestaan meerdere gevestigde IPL-behandelingen voor het targeten van bloedvaten in de huid. IPL-apparaten zijn effectief gebruikt bij de behandeling van gezichtsteleangiëctasieën, erythematotelangiectatische rosacea, spidernaevi, erythrose, hemangiomen, veneuze en capillaire malformaties en poikiloderma van Civatte (Acarturk en Stofman 2003; Clementoni et al. 2005; Adamic et al. 2007; McGill et al. 2008; Li et al. 2010a; Nymann et al. 2010; Campolmi et al. 2011; Dan 2011; Barikbin et al. 2011; Meesters et al. 2014).

Succesvolle behandeling van vasculaire laesies hangt af van het type en de grootte van de vaten. Fodor et al. voerden een vergelijkende studie uit naar IPL en de Nd:YAG-laser en behaalden betere resultaten met IPL voor meer oppervlakkige en kleinere laesies. Een studie van Murray et al. uit 2012 toonde verbetering van teleangiëctasieën gerelateerd aan systemische sclerose; deze verbeteringen bleven tijdens follow-up echter niet behouden, wat suggereert dat andere behandelingen moeten worden toegevoegd.

IPL kan ook nuttig zijn bij zuigelingen met oppervlakkige hemangiomen of snel groeiende laesies >1 cm (González-Rodríguez en Lorente-Gual 2015).

Rosacea

Intense-pulsed-light-therapie is een veilige en effectieve behandeling voor de tekenen en symptomen van rosacea. Verschillende studies hebben het succesvolle gebruik van intense pulsed light aangetoond voor de vasculaire componenten van erythematotelangiectatische rosacea, waaronder gezichtsteleangiëctasie en papuleuze laesies (Schroeter et al. 2005; Papageorgiou et al. 2008; Bae et al. 2009; Babilas et al. 2010; Dahan 2011; Kassir et al. 2011; Liu et al. 2014).

Rosacea is een chronische huidziekte die zich manifesteert als blozen van het gezicht, aanhoudend erytheem, teleangiëctasie, papels en puisten.

Erythematotelangiectatische rosacea is de meest voorkomende vorm en heeft mogelijk de sterkste vasculaire component van de vier subtypes (erythematotelangiectatisch, papulopustuleus, fymateus en oculair) (Crawford et al. 2004; Lim et al. 2014). Voordelen van IPL zijn onder meer een korte hersteltijd, milde bijwerkingen en een korte procedureduur dankzij het grote applicatiegebied (Kawana et al. 2007; Babilas et al. 2010; Lim et al. 2014).

De mogelijkheid om de pulsduur te kiezen, maakt IPL een veelzijdig hulpmiddel bij de behandeling van rosacea. De mogelijkheid om verschillende filters in te stellen, biedt een ruimere keuze in het kleurbereik van het vasculaire systeem (Schroeter et al. 2005; Piccolo et al. 2014). IPL kan rosacea verbeteren door abnormale vaten te behandelen en collageenremodellering te induceren (Piccolo et al. 2014).

Verschillende studies hebben de effectiviteit aangetoond van IPL bij het verminderen van de bloedstroom, teleangiëctasie en de ernst van erytheem bij personen met rosacea (Wat et al. 2014) (Fig. 1). Taub zag een vermindering van 83% van het erytheem, een vermindering van 75% van het blozen en een verbeterde huidtextuur (Taub 2003).

Gezicht vóór en na IPL-behandeling voor erythematotelangiectatische rosacea, met verdwijning van gezichtsteleangiëctasie en papuleuze laesies
Fig. 1 Succesvol gebruik van IPL voor de vasculaire componenten van erythematotelangiectatische rosacea (gezichtsteleangiëctasie en papuleuze laesies) (Foto's uit persoonlijk archief van dr. Luiza Pitassi)

Een prospectief onderzoek onder 60 patiënten analyseerde het effect van IPL op gezichtsteleangiëctasieën en vond dat 77,8% van de patiënten na behandeling een vermindering van de vaten van meer dan 50% bereikte. Deze resultaten bleven behouden tijdens een follow-upperiode van drie jaar na de behandeling (Schroeter et al. 2005).

Papageorgiou en collega's bevestigden de werkzaamheid van IPL bij de behandeling van rosacea in fase I. Er was een significante verbetering van erytheem, teleangiëctasieën en blozen. De ernst van rosacea nam met meer dan 50% af en de resultaten bleven na zes maanden behouden (Papageorgiou et al. 2011).

IPL lijkt een effectieve en goed verdragen behandelingsoptie voor rosacea te zijn (bewijs van niveau 2a), met een werkzaamheid die gelijk is aan die van de pulsed-dyelaser. De gerapporteerde verbetering bedroeg doorgaans ongeveer 50% (Neuhaus et al. 2009; Wat et al. 2014).

Andere vasculaire laesies

Hemangioom

IPL is toepasbaar gebleken bij zuigelingen met oppervlakkige hemangiomen en lijkt een van de effectieve en veilige behandelingen te zijn. Behandeling van de vasculaire tumor in het vroegste stadium houdt waarschijnlijk de overmatige endotheelgroei onder controle. IPL is beperkt bij diepe en gemengde typen vasculaire tumoren, bij een grootte van meer dan 5 cm bij aanvang van de behandeling en bij sommige locaties, waaronder oogleden, lippen, neusgaten en genitaliën (Paquet et al. 2014). Angermeier onderzocht patiënten met verschillende vasculaire laesies met IPL. Bij 174 van 188 patiënten met vasculaire laesies werd 75–100% klaring aangetoond na een of twee IPL-behandelingen (waarvan 45 gevallen met gezichtshemmangiomen) (Angermeier 1999).

IPL werd met name gebruikt in een studie onder 62 patiënten met infantiele hemangiomen die vier tot vijf IPL-behandelingen met intervallen van vier weken ondergingen, met een klaringspercentage van meer dan 80% (Li et al. 2010a).

Behandeling met IPL suggereert dat laesies met een diameter van meer dan 1 cm bij het eerste bezoek of laesies die snel meer dan 0,5 cm groeien gedurende de eerste zes tot acht levensmaanden moeten worden behandeld om verdere lichamelijke en psychische gevolgen te voorkomen. Behandeling in een vroeg ontwikkelingsstadium met IPL leek de snelle groei te stoppen en in drie behandelsessies involutie op gang te brengen, waardoor onvoorspelbare ontsierende beperkingen werden voorkomen (Rafiq et al. 2014).

Poikiloderma van Civatte

Vanwege hun vermogen om tegelijkertijd vasculaire en pigmentcomponenten te targeten, worden IPL-bronnen gebruikt bij de behandeling van poikiloderma van Civatte (Fig. 2).

Hals en borst met poikiloderma van Civatte direct na IPL-behandeling, die tegelijkertijd vasculaire en pigmentcomponenten target
Fig. 2 IPL-behandeling van poikiloderma van Civatte van hals en borst direct na behandeling, wat aantoont dat IPL tegelijkertijd vasculaire en pigmentcomponenten kan targeten (Foto's uit persoonlijk archief van dr. Luiza Pitassi)

Weiss en medewerkers rapporteerden hun vijfjarige ervaring met de behandeling van poikiloderma van Civatte van hals en borst bij meer dan 100 patiënten. Er werd een klaring van meer dan 75% van teleangiëctasieën en hyperpigmentatie waargenomen, met een incidentie van 5% aan bijwerkingen, waaronder pigmentveranderingen (Weiss et al. 2000; Goldman en Weiss 2001).

In 2008 bestudeerden Rusciani et al. 175 patiënten met poikiloderma van Civatte van hals en borst, behandeld met verschillende IPL-instellingen. Tachtig procent van de vasculaire en gepigmenteerde componenten verdween. Minder dan 5% van de personen had bijwerkingen, die minimaal en van voorbijgaande aard waren (Rusciani et al. 2008). Weiss et al. bereikten een klaringspercentage van 75–100% bij 82% van 135 patiënten na drie behandelingen met PhotoDerm VL (Weiss et al. 2000).

Goldman et al. bereikten een verbetering van 50–75% in de omvang van teleangiëctasieën en hyperpigmentatie na gemiddeld 2,8 behandelingen (Goldman en Weiss 2001). Schroeter et al. hadden zelfs klaringspercentages van 90% in het vasculaire deel bij 15 patiënten (Schroeter en Neumann 1998).

IPL kan worden beschouwd als een veilige en effectieve therapie voor poikiloderma van Civatte vanwege het brede scala aan golflengten, waarmee zowel de pigmentatie als de teleangiëctasie tegelijkertijd kunnen worden behandeld (Barikbin et al. 2011).

Wees voorzichtig bij de behandeling van donkere huidtypes; tijdens behandeling van het halsgebied moeten dyschromie en littekens worden vermeden. Wanneer de IPL-procedure correct wordt uitgevoerd, kan deze worden beschouwd als een veilige en effectieve therapeutische optie voor poikiloderma van Civatte, met een duidelijke verbetering van vasculaire en gepigmenteerde laesies en minimale bijwerkingen (Rusciani et al. 2008).

Neusteleangiëctasie

Neusteleangiëctasie kan met IPL worden behandeld. Hoge fluencies en pulsstapeling kunnen nodig zijn bij resistente teleangiëctasieën. Voor kleinere vaten worden korte golflengten en een lage pulsduur aanbevolen. Voor dikkere teleangiëctasieën zijn grotere golflengten en hogere pulsduren effectiever.

Om er zeker van te zijn dat de teleangiëctasie effectief is verwijderd, moet men de teleangiëctasie onmiddellijk zien verdwijnen (Fig. 3), of een oedeem zien in het verloop van het vat of een purpura op zijn plaats. Herhaalde sessies met intervallen van drie weken zijn geïndiceerd omdat sommige teleangiëctasieën na enkele dagen weer opengaan.

Neusteleangiëctasieën op de neus die onmiddellijk verdwijnen tijdens een IPL-behandeling met 540 nm
Fig. 3 Neusteleangiëctasieën die onmiddellijk verdwijnen na een IPL-behandeling met 540 nm (Foto's uit persoonlijk archief van dr. Juliana Jordão)

Beenteleangiëctasie

Studies hebben aangetoond dat IPL voor meerdere vormen van teleangiëctasie kan worden gebruikt. Klinisch bewijs voor IPL bij de behandeling van beenvaten is echter schaars. In een multicenteronderzoek onder 159 patiënten rapporteerde Goldman een klaringspercentage van 90% bij vaten kleiner dan 0,2 mm en 80% bij vaten met een diameter van 0,2–1 mm. Schroeter et al. rapporteerden onmiddellijke klaring bij 73,6% van de patiënten en bij 84,3% van de patiënten na vier weken (Goldman et al. 1996; Schroeter et al. 2013; Meesters et al. 2014). Artsen moeten rekening houden met het huidtype om bijwerkingen te voorkomen.

Striae distensae (SD)

Het exacte werkingsmechanisme van IPL bij de behandeling van SD is onbekend, maar houdt waarschijnlijk verband met remodellering van de dermis, waarbij de activiteit van fibroblasten toeneemt en meer collageenvezels worden gesynthetiseerd of geherrangschikt in het stroma (Goldberg 2000; Al-Dhalimi en Abo Nasyria 2013).

Eerdere studies hebben aangetoond dat IPL nieuw collageenvorming induceert en mogelijk epidermale atrofie en dermale elastose verbetert. Pérez et al. toonden aan dat SD klinisch en microscopisch verbeterde na IPL met minimale bijwerkingen (Pérez et al. 2002).

Een vergelijkende studie naar de effectiviteit van intense pulsed light bij de behandeling van striae distensae toonde aan dat beide golflengten (650 nm en 590 nm) effectief waren en beide leidden tot een statistisch significante vermindering van het aantal, de lengten en de maximale breedten van de striae. Voor al deze beoordeelde parameters was de golflengte van 590 nm effectiever (Al-Dhalimi en Abo Nasyria 2013).

Wijnvlek (PWS)

Raulin en Goldman rapporteerden de eerste succesvolle behandeling van een wijnvlek (PWS) bij een volwassene met IPL (Raulin et al. 1997).

De pulsed-dyelaser is de meest gebruikte laser voor de behandeling van PWS en wordt ondersteund door de meeste gepubliceerde literatuur. Van IPL is eveneens gerapporteerd dat het een effectief alternatief is voor PDL bij de behandeling van PWS. Hoewel IPL effectief is gebleken bij het klaren van roze en rode PWS, bepaalde een rechtstreekse vergelijkende studie naar de werkzaamheid van IPL ten opzichte van PDL dat de mediane klinische verbetering significant beter was voor PDL (65%) dan voor IPL (30%) (Faurschou et al. 2009). Desalniettemin kan IPL worden overwogen voor de behandeling van PDL-resistente PWS (Ho et al. 2004; Ozdemir et al. 2008; Li et al. 2010b; Adatto et al. 2010; Chen et al. 2012).

Bjerring en collega's behandelden 15 patiënten met PWS die eerder resistent waren geweest tegen PDL en vonden dat IPL in 46,7% van de gevallen 75–100% klaring wist te bereiken (Bjerring et al. 2003).

Een gerandomiseerd, gecontroleerd, enkelblind rechtstreeks vergelijkend onderzoek tussen PDL en IPL voor de behandeling van PWS toonde aan dat beide modaliteiten effectief waren, maar dat PDL superieur was wat betreft mediane klinische verbetering en de voorkeur van de patiënt (Wat et al. 2014).

Recent bevestigden Wang en collega's de werkzaamheid van IPL bij de behandeling van faciale en extrafaciale PWS bij Chinese patiënten (Wang et al. 2013).

Er is redelijk bewijs dat IPL een effectieve en veilige modaliteit is voor de behandeling van capillaire malformaties (bewijs van niveau 2a). Het kan met name nuttig zijn voor donkere laesies met een grotere vasculariteit maar minimale nodulariteit (Wat et al. 2014).

Hypertrofische littekens en keloïden

Een recent rapport over IPL bij 109 patiënten met hypertrofische littekens en keloïden (als gevolg van traumatische wonden, brandwonden en chirurgische incisies) toonde verbetering bij 92,5% van de proefpersonen wat betreft littekenhoogte, erytheem en hardheid, met een hoge mate van patiënttevredenheid (Erol et al. 2008).

In Fig. 4 is een goed resultaat te zien van een traumatisch litteken, behandeld met acht sessies IPL 540 nm.

Traumatisch litteken vóór en na acht sessies IPL 540 nm, met duidelijke verbetering
Fig. 4 Traumatisch litteken behandeld met acht sessies IPL 540 nm (Foto's uit persoonlijk archief van dr. Juliana Jordão)

Hypergepigmenteerde, erythemateuze en proliferatieve littekens vertoonden allemaal meer dan 50% verbetering na gemiddeld 2,97 sessies, terwijl atrofische littekens niet reageerden (Kontoes et al. 2003). Een zeer recente pilotstudie heeft de effectiviteit aangetoond van IPL bij wondgenezing na het verwijderen van hechtingen. Het basismechanisme is nog niet volledig begrepen, maar hoogstwaarschijnlijk is er een effect op vasculaire proliferatie, essentieel voor de groei van collageen, en op pigmentatie als gevolg van littekenvorming (Erol et al. 2008; Piccolo et al. 2014).

Kontoes et al. rapporteerden een verbetering van meer dan 75% in de pigmentatie van hypertrofische littekens, 50% hoger dan bij littekens door asfalt, en een vermindering van 50% in omvang en dikte van hypertrofische littekens. Dit is waarschijnlijk het gevolg van remming van de vaatwerking die IPL op littekenweefsel heeft en van de daaropvolgende proliferatie van collageen (Kontoes et al. 2003).

Contra-indicaties

Zwangerschap, borstvoeding, het gebruik van retinoïden of fotosensibiliserende medicatie, ziekten of genetische aandoeningen die fotosensitiviteit veroorzaken of de neiging hebben te verergeren na blootstelling aan licht (Roelandts 2000), evenals een zongebruinde huid, zijn exclusiecriteria voor een IPL-behandeling. Patiënten met langdurige diabetes, hemofilie of andere stollingsstoornissen en patiënten met implantaten in het behandelgebied of een hartpacemaker moeten met bijzondere zorg worden behandeld. Patiënten met een voorgeschiedenis van herpes simplex hebben een antivirale profylaxe nodig bij volledige gezichtsbehandelingen (Adamic et al. 2007).

Het huidtype van de patiënt moet worden gedocumenteerd volgens de Fitzpatrick-schaal, omdat de fotofysische parameters moeten worden aangepast aan het individuele huidtype. Het wordt aanbevolen zonlicht te vermijden en een breedspectrumzonnecrème te gebruiken. Bij de behandeling van gebieden nabij tatoeages, permanente make-up, epheliden en naevi is voorzichtigheid geboden om een mogelijke kleurverandering of littekenbeschadiging na behandeling met intense pulsed light op die plaats te voorkomen.

Recent is een reeks IPL-apparaten voor thuisgebruik ontwikkeld. Ondanks dat deze apparaten door de FDA zijn goedgekeurd, bestaan er weinig gecontroleerde onderzoeken naar de veiligheid en werkzaamheid van de methode. Alle geteste systemen zijn aantrekkelijk verpakt met duidelijk educatief materiaal voor de gebruiker over contra-indicaties voor behandeling, zoals te donkere huidtypes, een actieve bruine huid en medicatie (Town en Ash 2010).

Bijwerkingen en hun beheersing

Na toediening van hoge fluencies en korte pulstijden zijn meldingen geweest van voorbijgaande of permanente pigmentveranderingen, oedeem, erytheem, purpura, licht ongemak, blaarvorming en korstvorming. Deze verschijnselen verdwenen gewoonlijk binnen 1–48 uur, maar duurden soms tot een week. Deze bijwerkingen komen veel vaker voor bij oudere flitslampen van de eerste generatie, die een groter aandeel infrarood licht uitzenden (Wat et al. 2014).

De meest voorkomende complicatie na IPL-behandeling is een veranderde pigmentatie, met mogelijke hyper- of hypopigmentatie. Deze worden het vaakst gezien bij patiënten met een donkere of recent zongebruinde huid. De huid moet tijdens de behandeling voldoende worden gekoeld om de epidermis tegen verbranding te beschermen; koeling kan worden uitgevoerd met koelgels, ijsgels, contactspraykoeling of speciale koelhandstukken (Raulin en Greve 2003).

Blaarvorming en korstvorming zijn tekenen van een te hoge fluence; in geval van blaren en korsten moeten patiënten strikt vermijden te krabben, wat kan leiden tot infecties en littekenvorming. Antimicrobiële zalven helpen de korsten los te maken en bacteriële superinfecties te voorkomen. Mogelijke bijwerkingen die langer kunnen aanhouden of zelfs onomkeerbaar kunnen zijn, zijn pigmentveranderingen zoals hypopigmentatie of hyperpigmentatie. Het aanpassen van golflengten en fluencies aan het huidtype en behandelgebied van de patiënt kan deze bijwerkingen grotendeels voorkomen. Ongeschikte patiënten (vanwege een bruine huid of huidtype) worden van therapie uitgesloten, evenals patiënten die niet in staat of bereid zijn om postoperatieve UV-blootstelling strikt te vermijden. Littekenvorming komt zelden voor en wordt bijna altijd veroorzaakt door een te hoge fluence of door korstvorming met daaropvolgende manipulatie en infectie. Over het algemeen is de belangrijkste maatregel om bijwerkingen te voorkomen het toepassen van testpulsen voor elke gekozen parameterenset, en zelfs voor dezelfde parameterenset op verschillende delen van het lichaam (Babilas et al. 2010).

Veiligheid en werkzaamheid met IPL-apparaten berusten op het juiste gebruik van de apparaatinstellingen en voldoende ervaring van de behandelaar (Wat et al. 2014).

Kernboodschappen

  1. De belangrijkste huidchromoforen in de huid zijn melanine en hemoglobine.
  2. Stel de behandeling uit bij een zongebruinde huid.
  3. Maak vóór de behandeling foto's van de te behandelen gebieden.
  4. Het formulier voor geïnformeerde toestemming moet worden verstrekt.
  5. Gebruik zonnecrèmes met een hoge beschermingsfactor.
  6. Voer bij een donkere huid vooraf een test uit om de veiligheid van de procedure te vergroten.
  7. Oogbescherming is verplicht, zowel voor de arts als voor de patiënt.
  8. Gebruik de hoogste hoeveelheid veilige energie voor de beste resultaten.
  9. Littekens zijn uiterst zeldzaam, maar kunnen optreden wanneer overmatige energie wordt gebruikt.

Referenties

Acarturk TO, Stofman GM. Treatment of the vascular lesions of the face and neck using selective vascular photothermolysis with intense pulse light. Eur J Plast Surg. 2003;26:319–23.

Adamic M, Troilius A, Adatto M, Drosner M, Dahmane R. Vascular lasers and IPLS: guidelines for care from the European Society for Laser Dermatology (ESLD). J Cosmet Laser Ther. 2007;9(2):113–24.

Adatto MA, Luc-Levy J, Mordon S. Efficacy of a novel intense pulsed light system for the treatment of port wine stains. J Cosmet Laser Ther. 2010;12:54–60.

Al-Dhalimi MA, Abo Nasyria AA. A comparative study of the effectiveness of intense pulsed light wavelengths (650 nm vs 590 nm) in the treatment of striae distensae. J Cosmet Laser Ther. 2013;15:120–5.

Anderson RR, Parrish JA. Selective photothermolysis: precise microsurgery by selective absorption of pulsed radiation. Science. 1983;220(4596):524–7.

Angermeier MC. Treatment of facial vascular lesions with intense pulsed light. J Cutan Laser Ther. 1999;1:95–100.

Babilas P. Light-assisted therapy in dermatology: the use of intense pulsed light (IPL). Med Laser Appl. 2010;25:61–9.

Babilas P, Schreml S, Szeimies RM, Landthaler M. Intense pulsed light (IPL): a review. Lasers Surg Med. 2010;42:93–104.

Bae YI, Yun SJ, Lee JB, Kim SJ, Won YH, Lee SC. Clinical evaluation of 168 Korean patients with rosacea: the sun exposure correlates with the erythematotelangiectatic subtype. Ann Dermatol. 2009;21:243–9.

Barikbin B, Ayatollahi A, Hejazi S, Saffarian Z, Zamani S. The use of intense pulsed light (IPL) for the treatment of vascular lesions. J Lasers Med Sci. 2011;2(2):73–81.

Bjerring P, Christiansen K, Troilius A. Intense pulsed light source for the treatment of dye laser resistant port-wine stains. J Cosmet Laser Ther. 2003;5:7–13.

Campolmi P, Bonan P, Cannarozzo G, Bruscino N, et al. Intense pulsed light in the treatment of non-aesthetic facial and neck vascular lesions: report of 85 cases. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2011;25:68–73.

Chen JK, Ghasri P, Aguilar G, van Drooge AM, Wolkerstorfer A, Kelly KM, Heger M. An overview of clinical and experimental treatment modalities for port wine stains. J Am Acad Dermatol. 2012;67(2):289–304.

Clementoni MT, Gilardino P, Muti GF, Signorini M, et al. Facial teleangectasias: our experience in treatment with IPL. Lasers Surg Med. 2005;37:9–13.

Crawford GH, Pelle MT, James WD. Rosacea: I. etiology, pathogenesis, and subtype classification. J Am Acad Dermatol. 2004;51:327–41.

Dahan S. Laser and intense pulsed light management of couperose and rosacea. Ann Dermatol Venereol. 2011;138:S219–22.

Erol OO, Gurlek A, Agaoglu G, Topcuoglu E, Oz H. Treatment of hypertrophic scars and keloids using intense pulsed light (IPL). Aesthetic Plast Surg. 2008;32(6):902–9.

Faurschou A, Togsverd-Bo K, Zachariae C, Haedersdal M. Pulsed dye laser vs intense pulsed light for port-wine stains: a randomized side-by-side trial with blinded response evaluation. Br J Dermatol. 2009;160:359–64.

Goldberg DJ. New collagen formation after dermal remodeling with an intense pulsed light source. J Cutan Laser Ther. 2000;2:59–61.

Goldberg D. Current trends in intense pulsed light. Clin Aesth. 2012;6:45–53.

Goldman MP, Eckhouse S. Photothermal sclerosis of leg veins. Dermatol Surg. 1996;22(4):323–30.

Goldman MP, Weiss MP. Treatment of poikiloderma of Civatte on the neck with an intense pulse light source. Plast Reconstr Surg. 2001;107:1376–81.

González-Rodríguez AJ, Lorente-Gual R. Current indications and new applications of intense pulsed light. Actas Dermosifiliogr. 2015;106(5):350–64.

Ho WS, Ying SY, Chan PC, Chan HH. Treatment of port wine stains with intense pulsed light: a prospective study. Dermatol Surg. 2004;30:887–91.

Ichikawa R, Furue M. Successful treatment of scrotal angiokeratomas (Fordyce type) with small-spot narrow-band intense pulsed light. Dermatol Surg. 2013;39(10):1547–8.

Kassir R, Kolluru A, Kassir M. Intense pulsed light for the treatment of Rosacea and Telangiectasias. J Cosmet Laser Ther. 2011;13:216–22.

Kawana S, Ochiai H, Tachihara R. Objective evaluation of the effect of intense pulsed light on rosacea and solar lentigines by spectrophotometric analysis of skin color. Dermatol Surg. 2007;33:449–54.

Kontoes PP, Marayiannis KV, Vlachos SP. The use of intense pulsed light in the treatment of scars. Eur J Plast Surg. 2003;25:374–7.

Li DN, Gold MH, Sun ZS, Tang AR, et al. Treatment of infantile hemangioma with optimal pulse technology. J Cosmet Laser Ther. 2010a;12:145–50.

Li G, Lin T, Wu Q, Zhou Z, Gold MH. Clinical analysis of port wine stains treated by intense pulsed light. J Cosmet Laser Ther. 2010b;12:2–6.

Lim HS, Lee SC, Won YH, Lee JB. The efficacy of intense pulsed light for treating erythematotelangiectatic rosacea is related to severity and age. Ann Dermatol. 2014;26(4):491–5.

Liu J, Ren Y, Li B, Lu S. Comparative efficacy of intense pulsed light for different erythema associated with rosacea. J Cosmet Laser Ther. 2014;16(6):324–7.

Mark KA, Sparacio RM, Voigt A, Marenus K, Sarnoff DS. Objective and quantitative improvement of rosacea-associated erythema after intense pulsed light treatment. Dermatol Surg. 2003;29(6):600–4.

McGill DJ, MacLaren W, Mackay IR. A direct comparison of pulsed dye, alexandrite, KTP and Nd:YAG lasers and IPL in patients with previously treated capillary malformations. Lasers Surg Med. 2008;40:390–8.

Meesters AA, Pitassi LHU, Campos V, Dierickx C, Wolkerstorfer. Transcutaneous laser treatment of leg veins. Lasers Med Sci. 2014;29(2):481–92.

Murray AK, Moore TL, Richards H, Ennis H, et al. Pilot study of intense pulsed light for the treatment of systemic sclerosis-related telangiectases. Br J Dermatol. 2012;167:563–9.

Neuhaus IM, Zane LT, Tope WD. Comparative efficacy of nonpurpuragenic pulsed dye laser and intense pulsed light for erythematotelangiectatic rosacea. Dermatol Surg. 2009;35(6):920–8.

Nymann P, Hedelund L, Haedersdal M. Long-pulsed dye laser vs. intense pulsed light for the treatment of facial telangiectasias: a randomized controlled trial. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2010;24:143–6.

Ozdemir M, Engin B, Mevlitoglu I. Treatment of facial port-wine stains with intense pulsed light: a prospective study. J Cosmet Dermatol. 2008;7:127–31.

Papageorgiou P, Clayton W, Norwood S, Chopra S, Rustin M. Treatment of rosacea with intense pulsed light: significant improvement and long-lasting results. Br J Dermatol. 2008;159(3):628–32.

Paquet P, Caucanas M, Piérard-Franchimont C, et al. Intense pulsed-light in infantile hemangiomas. Open Access J Sci Technol. 2014;2:1–6.

Pérez EH, Charrier EC, Ibiett EV. Intense pulsed light in the treatment of striae distensae. Dermatol Surg. 2002;28:1124–30.

Piccolo D, Di Marcantonio D, Crisman G, et al. Unconventional use of intense pulsed light. Biomed Res Int. 2014;2014:618206.

Rafiq U, Shah AA, Rizwan M. Treatment of infantile hemangioma with intense pulsed-light: a case report. J Pak Assoc Dermatol. 2014;24(3):267–9.

Raulin C, Greve B. IPL technology: a review. Lasers Surg Med. 2003;32(2):78–87.

Raulin C, Goldman MT, Weiss MA, Weiss RA. Treatment of adult port-wine stains using intense pulsed light therapy (PhotoDerm VL): brief initial clinical report. Dermatol Surg. 1997;23(7):594–7.

Roelandts R. The diagnosis of photosensitivity. Arch Dermatol. 2000;136(9):1152–7.

Rusciani A, Motta A, Fino P, Menichini G. Treatment of poikiloderma of civatte using intense pulsed light source: 7 years of experience. Dermatol Surg. 2008;34:314–9.

Schroeter CA, Neumann M. An intense light source. The PhotoDerm VL-flashlamp as a new treatment possibility for vascular skin lesions. Dermatol Surg. 1998;24:743–8.

Schroeter CA, Haaf-von Below S, Neumann HA. Effective treatment of rosacea using intense pulsed light systems. Dermatol Surg. 2005;31:1285–9.

Schroeter C, Wilder D, Reineke T, Thürlimann W, Raulin C, Neumann HAM. Clinical significance of an intense, pulsed light source on leg telangiectasias of up to 1 mm diameter. Eur J Dermatol. 2013;7(1):38–42.

Taub AF. Treatment of rosacea with intense pulsed light. J Drugs Dermatol. 2003;2(3):254–9.

Town G, Ash C. Are home-use intense pulsed light (IPL) devices safe? Lasers Med Sci. 2010;25(6):773–80.

Vrijman C, van Drooge AM, Limpens J, Bos JD, van der Veen JPW, Spuls PI, Wolkerstorfer A. Laser and intense pulsed light therapy for the treatment of hypertrophic scars: a systematic review. Br J Dermatol. 2011;165(5):934–42.

Wang B, Wu Y, Zhu X, Xu XG, et al. Treatment of neck port-wine stain with intense pulsed light in Chinese population. J Cosmet Laser Ther. 2013;15:85–90.

Wat H, Wu DC, Rao J, Goldman MP. Application of intense pulsed light in the treatment of dermatologic disease: a systematic review. Dermatol Surg. 2014;40:359–77.

Weiss RA, Goldman MP, Weiss MA. Treatment of poikiloderma of civatte with an intense pulsed light source. Dermatol Surg. 2000;26:823–8.

This site uses cookies

We use cookies to collect information about how you use this site. We use this information to make the website work as well as possible and improve our services.