Intense Pulsed Light for Photorejuvenation


Intens gepulseerd licht voor fotoverjonging

Sílvia Karina Kaminsky Jedwab en Caio Roberto Shwafaty de Siqueira Escola Paulista de Medicina, Universidade Federal de São Paulo, en Skinlaser Brasil, São Paulo, Brazilië (Sílvia Karina Kaminsky Jedwab) Faculdade de Medicina de Botucatu, Universidade Estadual Paulista, São Paulo, Brazilië (Caio Roberto Shwafaty de Siqueira)

Samenvatting

Intens gepulseerd licht (IPL) is een veelzijdige lichttechnologie zonder laser en een belangrijk instrument in de dermatologie. Het wordt veel gebruikt voor de behandeling van door licht verouderde huid. Het wordt ook gebruikt voor ontharing, acnebehandeling en de behandeling van vasculaire laesies. IPL werkt via selectieve fotothermolyse om donkere vlekken, teleangiëctasieën, rimpels en huidslaptheid (fotoverjonging) veroorzaakt door chronische blootstelling aan de zon te verminderen. Dit hoofdstuk bespreekt alle aspecten van de fysica achter IPL-technologie, klinische indicaties, behandeling en mogelijke complicaties.

Trefwoorden  IPLFotoverjongingFotoverouderingDonkere vlekkenTeleangiëctasieënRimpelsHuidslaptheid

Inleiding

Het uiterlijk van de huid is een steeds vaker voorkomende reden om de dermatologiepraktijk te bezoeken, niet alleen om esthetische redenen gericht op een jeugdige uitstraling, maar ook om medische redenen, zoals het behandelen en voorkomen van huidziekten. Daarom neemt het aantal procedures om de huidkwaliteit te verbeteren met laser- en niet-laserlichtapparaten jaarlijks toe (El-Domyati et al. 2015).

Het belangrijkste doel van dit hoofdstuk is alle kwesties te bespreken rond het gebruik van intens gepulseerd licht (IPL) voor fotoverjonging van de huid. Deze behandelingsmethode is populair omdat zij de epidermis niet onderbreekt, waardoor bijwerkingen worden beperkt en de hersteltijd wordt geminimaliseerd (El-Domyati et al. 2015).

Basisconcepten

De biologie van fotoveroudering

Het verouderingsproces van de huid weerspiegelt zowel extrinsieke als intrinsieke factoren (Tabel 1) (Balibas et al. 2010; Friedmann et al. 2014).

Tabel 1 Biologische factoren achter huidveroudering
UV: ultraviolet · TGF: transformerende groeifactor · DNA: desoxyribonucleïnezuur
Intrinsieke factorenExtrinsieke factoren
Chronologische veroudering van dermale fibroblastenChronische blootstelling aan UV-licht
Lagere productie van collageen en hyaluronzuurVervuiling
Verminderde extracellulaire dermale matrixTabaksrook
Productie van reactieve zuurstofspecies en activatorproteïne-1
Hogere expressie van metalloproteïnasen
Grotere fragmentatie van collageenvezels
Verlaagde TGF-β1-spiegels
Chronische ontstekingsreactie
Defecten in het DNA-herstelsysteem

De intrinsieke factoren houden verband met de chronologische veroudering van dermale fibroblasten, wat leidt tot een lagere productie van collageen en hyaluronzuur en resulteert in een verminderde extracellulaire dermale matrix (Goldberg 2012; Friedmann et al. 2014).

De extrinsieke factoren houden verband met langdurige, chronische blootstelling aan ultraviolet (UV) licht (gewoonlijk zonlicht), vervuiling en tabaksrook. Deze factoren versterken allemaal de afbraak en fragmentatie van collageenvezels door de productie van reactieve zuurstofspecies en activatorproteïne-1, waardoor de abnormale expressie van matrixmetalloproteïnasen wordt opgereguleerd, de belangrijkste stoffen die collageenvezels vernietigen (El-Domyati et al. 2015; Friedmann et al. 2014).

In normale huid reguleert transformerende groeifactor-β (TGF-β) de collageenproductie (Ali et al. 2013). In door licht beschadigde huid zijn de TGF-β1-spiegels verlaagd, waardoor de collageenproductie afneemt. Dit resulteert in lage spiegels collageen I en III in de dermale matrix (Ali et al. 2013; El-Domyati et al. 2015).

Voorts is het algemeen bekend dat de chronische ontstekingsreactie op langdurige blootstelling aan UV-licht leidt tot blijvende DNA-schade. Lokaal in de huid kan UV-licht DNA-fotoproducten veroorzaken, evenals isomerisatie van de trans- naar de cis-isovorm van urocaanzuur in het stratum corneum en een UV-geïnduceerde verandering van de membraanredoxpotentiaal. Al deze verschijnselen leiden tot een UV-geïnduceerde immuunrespons die immunosuppressieve effecten, UV-mutagenese en UV-carcinogenese veroorzaakt. De DNA-herstelroutes zijn niet langer in staat om DNA-defecten effectief op te sporen en te herstellen, wat leidt tot replicatie en transcriptie van beschadigde genen. Naast de duidelijke carcinogene en mutagene gevolgen veranderen deze verschijnselen ook de normale halfwaardetijd van epidermale cellen, wat leidt tot overmatige of zelfs abnormale proliferatie van melanocyten en keratinocyten in respectievelijk de basale laag en de laag van Malpighi (Bolognia et al. 2008).

Klinisch resulteren al deze verschijnselen in huidslaptheid, chronisch gebruinde huid, rimpels, teleangiëctasieën, ruwe en verslapte huid en melanocytische laesies (zoals lentigines en ephelides), allemaal tezamen fotoveroudering genoemd (Gold and Biron 2013; Sasaya et al. 2011).

De biofysica achter IPL

IPL-apparaten zijn niet-laser, niet-ablative bronnen van hoogintens licht die gebruikmaken van een krachtige xenonflitslamp als lichtbron om een polychromatisch, niet-coherent, niet-gecollimeerd diffuus licht te produceren met een breed golflengtebereik (500–1.300 nm). Er vindt gelijktijdige emissie plaats van groene, gele, rode en infrarode golflengten (Mattos et al. 2009; Balibas et al. 2010; Goldberg 2012; Ali et al. 2013; El-Domyati et al. 2011; Friedmann et al. 2014).

IPL werd in 1998 voor het eerst goedgekeurd door de Food and Drug Administration (FDA, VS) voor de behandeling van door licht verouderde huid.

Tegenwoordig zijn er meer dan 300 verschillende IPL-apparaten op de markt. De nieuwste generatie apparaten is veel veiliger omdat ze allemaal beschermende functies hebben om epidermale schade door overmatige hitte te voorkomen. De meeste gebruiken saffier- of kwartscontactkoelsystemen om deze veiligheid in de epidermale laag te bieden (Goldberg 2012). De lichtpuls is gewoonlijk enkelvoudig, maar kan naargelang het apparaat dubbel of drievoudig zijn, met een gelijkmatige energieafgifte en een energiepiek vroeg in de schot, vierkantvormig. Het is niet mogelijk om energie in nanoseconden af te geven zoals bij Q-switched lasers. Dit systeem voorkomt langdurige verwarming van de epidermis en behandelt de meeste chromoforen tegelijk met één schot. De pulsduur moet gelijk zijn aan of korter dan de thermische relaxatietijd (TRT) van de doelstructuren om niet-selectieve schade aan omliggend weefsel te voorkomen, maar moet minstens 50% van de TRT van de doelen bedragen om hun celdood te veroorzaken (Mattos et al. 2009; Balibas et al. 2010; Goldberg 2012). Normale huid heeft een gemiddelde TRT van 10 milliseconden (ms). Vaten met een diameter van 0,1 mm hebben een TRT van 10 ms; grotere vaten (0,3 mm) hebben een TRT van 100 ms (Goldberg 2012).

Met het handstuk kan de arts kiezen welke golflengte op de huid van de patiënt wordt toegepast. Deze afsnijfilters blokkeren de lagere golflengten die niet voor de behandeling gewenst zijn, maar filteren de hogere golflengten niet. De gebruikelijke filters die op de markt zijn, zijn 400, 515, 540, 550, 560, 570, 590, 595, 615, 650, 695 en 750 nm (Fig. 1). De energiedichtheid varieert van 8 tot 100 joule (J), en de pulstijd varieert van 5 tot 100 ms, afhankelijk van het apparaat.

IPL-accessoires: speciale kleinere behandeltips links en een reeks afsnijfilters voor golflengten rechts
Fig. 1 Speciale kleinere tips (links) en afsnijfilters (rechts)

IPL werkt op huidlocaties volgens het principe van selectieve fotothermolyse, voor het eerst beschreven door Anderson en Parrish bij gepulseerde kleurstoflasers (Railan and Kilmer 2000). Normale huid bevat stoffen die als chromoforen fungeren (dat wil zeggen stoffen die afhankelijk van hun intrinsieke kleur energie absorberen en in warmte omzetten), zoals hemoglobine, caroteen, melanine en water (Fig. 2) (Goldberg 2012). Elke stof heeft een eigen curve van maximale en minimale lichtabsorptie (de gemiddelde golflengten voor lichtabsorptie zijn voor deoxyhemoglobine 550–560 nm, voor oxyhemoglobine 540 nm en 575–580 nm, en voor vasculaire laesies en melanine 400–755 nm) (Friedmann et al. 2014).

Absorptiecurven van de huidchromoforen hemoglobine, caroteen, melanine en water uitgezet als functie van de golflengte
Fig. 2 Absorptiecurven van huidchromoforen

Door licht beschadigde huid bevat grotere hoeveelheden van deze chromoforen, die in verschillende vormen zijn verdeeld (gelokaliseerde vlekken of diffuus over meerdere lagen). Deze stoffen kunnen de fotonen absorberen en omzetten in warmte, die het gekleurde doel vernietigt en de warmte in de omgeving verspreidt. Dit stimuleert de collageenproductie door fibroblasten (collageen I en III) via cytokine-activering en opregulatie van TGF-β1 (Balibas et al. 2010; Ali et al. 2013).

IPL-licht richt zich tegelijk op alle chromoforen, in het bijzonder melanine en hemoglobine. Het algemene onmiddellijke eindpunt na toepassing van IPL op de huid is donkerder worden van melanocytische laesies, wazige teleangiëctasieën en lichte roodheid over het gehele behandelde huidoppervlak.

Het doel van de behandeling van vasculaire laesies is de temperatuur van het bloedvat voldoende te verhogen om coagulatie te veroorzaken, wat leidt tot vernietiging en vervanging door fibreus granulatieweefsel. Oxyhemoglobine (rode laesies), gedeoxygeerd hemoglobine (blauwe laesies) en methemoglobine kunnen door IPL worden bereikt (piekabsorptie van respectievelijk 418 nm, 542 nm en 577 nm). Daarom liggen de beste IPL-filters voor de behandeling van vasculaire laesies tussen 400 en 600 nm. Sommige apparaten maken het mogelijk een vasculaire tip op het handstuk te monteren, om de afgegeven energie alleen op het gewenste doel te verhogen (Fig. 1).

Het doel van de behandeling van pigmentlaesies is de door thermische verwarming geïnduceerde snelle differentiatie van keratinocyten te bevorderen, met melanine als doel. Dit leidt tot opwaarts transport van vernietigde en niet-vernietigde melanosomen samen met de necrotische keratinocyten, waardoor zij worden geëlimineerd als korstjes die in de dagen na de behandelsessie zichtbaar zijn. Lagere afsnijfilters zijn gewoonlijk de beste keuze voor de behandeling van melanocytische laesies, meestal rond 400–540 nm (Goldberg 2012).

Het doel van de behandeling van huidslaptheid en rimpels is het verwarmen van dermaal water om dermale fibroblasten te stimuleren, waardoor de synthese van extracellulaire matrixeiwitten toeneemt, zoals collageen I en III en elastine. Hogere afsnijfilters zijn de beste keuze om deze doelen te bereiken, meestal rond 600–1.200 nm (Goldberg 2012; El-Domyati et al. 2011).

De histopathologische bevindingen die al deze veranderingen bevestigen, zijn een toename van het aantal fibroblasten in combinatie met een toename van de verdichting, verdikking en dichtheid van collageen. Dit wijst ook op collageenremodellering. Bovendien zijn de dermale papillen en de interpapillaire kammen meer uitgesproken, wat wijst op een hogere collageenafzetting na IPL-behandelingen. Het melaninepigment is in de basale laag homogener verdeeld. Het aantal en de diameter van bloedvaten in de oppervlakkige plexus namen eveneens af, bij een derde van de behandelde patiënten (Fig. 3) (Scattone et al. 2012; Friedmann et al. 2014).

Patiënt ligt met een dunne laag transparante gel op de gezichtshuid en ondergaat een IPL-behandeling via een 695 nm-filter met een saffierkoelsysteem
Fig. 3 Patiënt ligt met een dunne laag transparante gel op de gezichtshuid en ondergaat een IPL-behandeling met een 695 nm-filter en saffierkoelsysteem

De klinische aspecten van IPL in de dagelijkse praktijk

IPL is een belangrijk instrument bij de behandeling van door licht verouderde huid.

Allereerst moet de arts het huidskleurtype van de door licht verouderde huid vaststellen volgens de Fitzpatrick-classificatie voor huidtypes (Tabel 2). Het gebruik van IPL bij hogere huidskleurtypes (≥ IV) en bij sterk door licht beschadigde huid (te veel doelen) vereist lagere energiedichtheden, hogere milliseconden, ingeschakelde koelsystemen en meerdere behandelsessies.

Tabel 2 Fitzpatrick-classificatie van huidskleur
HuidtypeHuidskleurKenmerken
IBlank; zeer lichte huid, rood of blond haar; blauwe ogen; sproetenVerbrandt altijd, wordt nooit bruin
IIBlank, lichte huid, rood of blond haar; blauwe, lichtbruine of groene ogenGewoonlijk verbranding, wordt moeilijk bruin
IIICrèmekleurig blank, lichte huid met elke oog- of haarkleur (veelvoorkomend)Soms lichte verbranding, wordt geleidelijk bruin
IVBruin; typische mediterrane Kaukasische huidZelden verbranding, wordt gemakkelijk bruin
VDonkerbruin; Midden-Oosterse huidtypesZeer zelden verbranding, wordt gemakkelijk bruin
VIZwartNooit verbranding, wordt zeer gemakkelijk bruin

Zwangerschap, borstvoeding, geïnfecteerde huid, gebruik van fotosensibiliserende medicijnen of orale retinoïden, fotosensitiviteit door een ziekte, onrealistische verwachtingen, keloïden, hypertrofische littekens, zongebruinde huid en door licht geïnduceerde huidaandoeningen zijn exclusiecriteria voor behandeling (Tabel 3) (Balibas et al. 2010).

Tabel 3 Exclusiecriteria voor IPL-behandelingen
Exclusiecriteria
Zwangerschap
Borstvoeding
Geïnfecteerde huid
Fotosensibiliserende medicijnen/orale retinoïde
Fotosensitiviteit
Onrealistische verwachtingen
Littekens: keloïden, hypertrofische
Zongebruinde huid
Door licht geïnduceerde huidaandoeningen

Het aantal sessies varieert per patiënt, dat wil zeggen het hangt af van het huidskleurtype en de mate van fotoveroudering. Gewoonlijk zijn vier tot zes sessies nodig om een algehele verbetering van de huid te bereiken (Fig. 4).

Histopathologie van door licht verouderde huid vóór en na drie IPL-behandelingen: linkervelden gekleurd met hematoxyline en eosine tonen een toename van de interpapillaire kammen, rechtervelden met Masson-trichroom tonen verdikking en verdichting van collageenvezels, allemaal bij 200x vergroting
Fig. 4 (Links) Histopathologie van door licht verouderde huid (A) vóór en (B) na drie IPL-behandelingen, gekleurd met hematoxyline en eosine (HE), ×200; let op de toename van de interpapillaire kammen. (Rechts) Hetzelfde monster, gekleurd met Masson’s trichroom, ×200: (A) vóór behandeling en (B) na drie IPL-behandelingen, met verdikking en verdichting van collageenvezels. (Overgenomen uit Scattone L, Alchorne MMA, Michalany N, Miot HA, Higashi VS. Histopathologic changes induced by intense pulsed light in the treatment of poikiloderma of Civatte. Dermatologic Surgery. 2012;38:1010–1016.)

Voordat de behandeling op de praktijk begint, moet de patiënt op een comfortabele behandelstoel gaan liggen. Het te behandelen huidgebied moet worden gereinigd met lotions zonder hoge alcoholconcentraties, waarbij make-up en zonnebrandcrème worden verwijderd. Er moeten foto’s worden gemaakt en een toestemmingsformulier worden ondertekend waarin de mogelijke uitkomsten en resultaten van de behandeling en mogelijke complicaties worden uitgelegd. Het gebruik van plaatselijke verdovende crèmes is niet nodig. Ze kunnen zelfs vasoconstrictie veroorzaken, waardoor de hoeveelheid hemoglobine op de doellocatie afneemt en de algehele resultaten verminderen (Mattos et al. 2009).

De patiënt en het personeel moeten tijdens de toepassing te allen tijde oogbescherming dragen. De huid moet worden bedekt met een dunne laag transparante gel, zoals gebruikt bij echografie, al dan niet gekoeld.

Voordat de behandeling wordt gestart, moet de arts de patiënt vertellen dat het licht wordt geactiveerd, om angst te verminderen (Fig. 5). Gewoonlijk begint de toepassing met de gekozen parameters aan de rand van het te behandelen gebied, vooral op bedekte plekken, om complicaties op blootgestelde locaties te voorkomen (Balibas et al. 2010). Het handstuk moet loodrecht op het huidoppervlak worden geplaatst en de huid zachtjes raken. Na drie tot vier schoten moet de behandeling worden onderbroken en de huid worden geïnspecteerd.

Het onmiddellijke eindpunt moet lichte roodheid van de huid, donkerder worden van bruine vlekken en wazigheid van teleangiëctasieën zijn (Fig. 6).

Onmiddellijk eindpunt na IPL-behandeling: lichte roodheid van de huid, donkerder worden van bruine gepigmenteerde vlekken en wazige teleangiëctasieën
Fig. 5 Onmiddellijk eindpunt na IPL-behandeling: lichte roodheid van de huid, donkerder worden van bruine vlekken en wazigheid van teleangiëctasieën

Elke plek moet de vorige met 10% overlappen. Bij de behandeling van geïsoleerde en hardnekkige laesies kan de arts een geperforeerd plastic schild met verschillende openingsgrootten gebruiken (Fig. 7) of kleine speciale tips op het handstuk monteren (Fig. 1), om alleen op dat doel hogere energie af te geven (Balibas et al. 2010).

Geperforeerd plastic schild met openingsgaten van verschillende grootte, gebruikt om specifieke behandeldoelen te isoleren
Fig. 6 Geperforeerd plastic schild met verschillende openingsgrootten om specifieke doelen te isoleren

Als urticaria, blaarvorming (Fig. 4) of een grijsgetinte huid worden gezien, moet de behandeling onmiddellijk worden gestopt, de parameters moeten worden herzien en ijs of koelende stoffen en plaatselijke corticosteroïdcrèmes moeten onmiddellijk worden aangebracht, omdat dit tekenen zijn van overmatige verwarming van de huid met mogelijke brandwonden.

Vergelijking van gezichtshuid vóór behandeling (links) en na behandeling met IPL Harmony 540 nm, 12 tot 14 joule per vierkante centimeter, 12 milliseconden (rechts)
Fig. 7 (Links) Vóór behandeling en (rechts) na behandeling met IPL Harmony (Alma Lasers, Israël), 540 nm, 12–14 J/cm2, 12 ms

Op gebieden waar meer resultaat nodig is, kunnen schoten tweemaal worden toegepast, maar de tweede toepassing moet loodrecht op de eerste staan om “zebra-markering” te voorkomen. Gewoonlijk ervaren patiënten weinig ongemak, weinig hitte en weinig pijn tijdens de sessie. Iets anders dan dat moet de arts ertoe aanzetten de gebruikte parameters te herzien, omdat het kan wijzen op overmatige verwarming van de huid.

Aan het einde van de behandeling moet het personeel thermaal bronwater spray en verzachtende crèmes aanbrengen om roodheid en ongemak te verminderen, evenals breedspectrum zonnebrandcrèmes.

Algemeen moet de arts voor ogen houden dat de doelen in lagen moeten worden behandeld, omdat de overmatige pigmenten zich nu eenmaal zo in de huid bevinden. Eerst moeten donkerdere bruine vlekken en oppervlakkige teleangiëctasieën worden verminderd, waarna collageen in de diepere lagen kan worden gestimuleerd. De meeste complicaties treden op wanneer men alle doelen in alle lagen tegelijk met dezelfde hoge energie probeert te vernietigen. Een andere aandachtspunt is dat de parameters moeten worden verlaagd (lagere energie, langere pulsduur) wanneer de patiënt te veel doelen heeft in het te behandelen huidgebied, om overmatige verwarming van de huid te voorkomen.

Voor huidskleurtypes ≤ III kan de behandeling beginnen met de 515–540 nm-filters, 10–20 ms, 10–15 J/cm2. Als er te veel doelen zijn, gebruik dan 15–20 ms, 8–13 J/cm2 (Tabel 4). Naarmate de behandeling vordert, nemen doelen in de middelste lagen af, zodat de arts de afgegeven energie kan verhogen en de pulsduur kan verkorten om de resterende lichtere chromoforen (gelokaliseerde vaten, lichtere donkere vlekken) in de oppervlakkige lagen te behandelen, met lagere filters die gewoonlijk specifiek op het doel worden toegepast. De arts kan ook de afgegeven energie naar de diepere lagen verhogen, met hogere filters en hogere milliseconden om algehele huidverstrakking te stimuleren.

Voor huidskleurtypes ≥ IV kan de behandeling beginnen met 570–695 nm-filters, waarbij wordt getracht de van nature hogere melanineconcentraties in de basale laag van de epidermis bij deze huidtypes te vermijden: 20–100 ms, 6–10 J/cm2 (Tabel 4). Naarmate de behandeling vordert, nemen de doelen af, zodat de arts de energie kan verhogen, met behoud van de lange milliseconden, en de lichtpenetratie kan verdiepen met hogere filters.

Tabel 4 Aanbevolen initiële parameters voor IPL-behandelingen
IPL: intens gepulseerd licht · nm: nanometer · ms: milliseconde · J: joule
DoelenHuidskleurtype ≤ IIIHuidskleurtype ≥ IV
Weinige tot matige hoeveelheid 515–540 nm
10–20 ms
10–15 J/cm2
570–695 nm
20–100 ms
6–10 J/cm2
Matige tot hoge hoeveelheid 515–540 nm
15–20 ms
8–13 J/cm2
570–695 nm
100 ms
6–8 J/cm2

Het genezingsproces van de gezichtshuid verschilt van dat van andere gebieden, doordat de hogere dichtheid van talgklieren in de gezichtshuid zorgt voor snellere genezing door snel celherstel. Daarom vereist toepassing van IPL buiten het gezicht meer voorzichtigheid, lagere energiedichtheden, langere pulstijden en overlapping van de lichttoepassing, zodat er geen “zebra-effect” ontstaat. Gewoonlijk duurt het 7–10 dagen voordat de gezichtshuid volledig is genezen; buiten het gezicht kan de genezingstijd verdubbelen.

De auteurs gebruiken in hun dermatologische routine voornamelijk de 540 nm- en 695 nm-filters, omdat deze twee filters zich op algemene wijze richten op zowel oppervlakkige als diepe chromoforen.

IPL kan in dezelfde sessie worden gecombineerd met andere behandelingen, al dan niet met apparaten. We moeten erop wijzen dat de parameters die voor deze gelijktijdige combinatie van behandelingen worden gekozen, conservatiever moeten zijn, omdat verschillende manieren om de gehele huid te behandelen in dezelfde sessie worden gecombineerd.

De auteurs hebben ervaring met het combineren van IPL met lasers, chemische peelings en laserontharing in dezelfde sessie:

  • Alexandrietlaser 755 nm kan worden gebruikt wanneer donkere vlekken niet op IPL reageren, om enkele gezichtsharen te verwijderen voordat een andere laser wordt toegepast, voor angiomen of voor grotere teleangiëctasieën.
  • Robijnlaser 694 nm Q-switched (QS) en KTP-laser (kaliumtitanylfosfaat) 532 nm QS kunnen worden gebruikt voor lichtere bruine vlekken die niet reageren op IPL en op de alexandrietlaser.
  • Nd:YAG-laser (neodymium-gedoteerde yttriumaluminiumgranaat) 1.064 nm met lange puls kan worden gebruikt voor teleangiëctasieën groter dan 0,1 mm en voor ontharing van gezichtshaar bij patiënten met een donkere huid.
  • Nd:YAG QS-laser kan worden gebruikt voor huidverstrakking, voor lichtere sproeten en donkere vlekken en voor vermindering van talgporiën.
  • Gefractioneerde ablatieve lasers (CO2 10.600 nm en erbium 2.940 nm) kunnen worden gebruikt voor huidverstrakking, rimpelvermindering, vermindering van comedonen en verbetering van ruwe, verouderde huid.

Voorts kan IPL worden gecombineerd met alle soorten chemische peelings, zoals retinoïnezuur, glycolzuur, Jessner-oplossing (een combinatie van resorcinol, salicylzuur en melkzuur), salicylzuur, trichloorazijnzuur (TCA), fenol, amandelzuur, enzovoort. Er moet worden opgemerkt dat de combinatie van IPL en chemische peelings niet moet plaatsvinden wanneer het eindpunt al door IPL zelf is bereikt en/of de patiënt meldt dat de huid na IPL te veel brandt. Dit voorkomt complicaties die kunnen ontstaan door overbehandeling van de huid.

Behandelingen met botulinumtoxine en hyaluronzuurfillers kunnen met IPL-sessies worden gecombineerd, gewoonlijk direct nadat de IPL-sessie is beëindigd.

Na de behandeling moet de patiënt thuis producten gebruiken om overmatige ontsteking te beperken. In alle situaties moet de patiënt breedspectrum zonnebrandcrème gebruiken, een reinigingsgel om de behandelde huid te wassen, thermaal bronwater spray tegen branderigheid, een plaatselijke laagwerkzame corticosteroïdcrème bij een sterker branderig of jeukend gevoel, en herpes simplex-profylaxe bij een persoonlijke voorgeschiedenis van deze ziekte (Balibas et al. 2010). Als de patiënt alleen met IPL en/of niet-ablative lasers is behandeld, moeten eenvoudige crèmes of gelcrèmes worden gebruikt, gewoonlijk met alpha-bisabolol, vitamine C en essentiële oliën (druivenpit, zonnebloempit). Als de patiënt is behandeld met IPL in combinatie met ablatieve lasers, moeten crèmes of zalven met genezende stoffen en antimicrobiële middelen (koper, zink, triclosan, petrolatum) worden gebruikt.

Gedurende de 7–15 dagen na de sessie zal de behandelde huid zachtjes vervellen. De donkere vlekken worden donkerder en vormen kleine korstjes, en de verdwenen teleangiëctasieën kunnen wazig of blauwachtig terugkeren. Ten minste 7 dagen na de eerste behandeling kan de patiënt andere genezende of verstrakkende procedures ondergaan, zoals radiofrequentie en microgefocusste echografie.

Mogelijke bijwerkingen zijn (Tabel 5) blaarvorming, purpura, overmatige korstvorming, aanhoudend erytheem, dyschromieën, irriterende contactdermatitis, atrofie, littekenvorming, hypertrofische littekenvorming, keloïdvorming en infectie (bacterieel en/of viraal) (Balibas et al. 2010; Friedmann et al. 2014). Al deze kunnen worden voorkomen door een juiste indicatiestelling, individualisering van parameters en respect voor het huidskleurtype van de patiënt. De complicaties kunnen in twee groepen worden verdeeld: onmiddellijke complicaties en late complicaties.

Tabel 5 Mogelijke bijwerkingen van IPL-behandeling
Bijwerkingen
Blaar
Purpura
Overmatige korstvorming
Aanhoudend erytheem
Dyschromieën
Irriterende contactdermatitis
Littekens: atrofisch, hypertrofisch, keloïde
Infecties

Onmiddellijke complicaties zijn die welke verband houden met overmatige energie die in de huid wordt afgegeven. Mogelijke oorzaken zijn de volgende onjuiste parameters: overmatige hoeveelheid joule of te weinig tijd voor thermische relaxatie, gebruinde huid of te veel doelen op de huidlocatie, en een verkeerde inschatting van het werkelijke huidskleurtype van de patiënt.

De patiënt kan direct na de behandeling acute brandpijn, urticaria, purpura, grijze huid en blaren vertonen (Fig. 4).

Wanneer deze verschijnselen optreden, moet de arts de procedure onmiddellijk stoppen, koelende stoffen aanbrengen en een hoogwerkzame corticosteroïdcrème op de huid aanbrengen. Laagintensieve laser (LIL) kan dagelijks op de brandwonden worden toegepast totdat deze volledig zijn genezen, omdat deze behandeling overmatige ontsteking remt. Patiënten moeten thuis tweemaal daags middelhoog tot hoogwerkzame corticosteroïdcrèmes blijven gebruiken tot volledige genezing (gewoonlijk 7–10 dagen), en de zon vermijden door fysieke bescherming en het gebruik van breedspectrum zonnebrandcrèmes.

Late complicaties zijn littekens (atrofie, keloïden, hypertrofische littekens), infecties, allergie en dyschromieën, waaronder postinflammatoire hyperchromie (PIHE) en hypochromie (PIHO). Dit zijn gewoonlijk voorbijgaande complicaties die binnen 2–3 maanden na het ontstaan spontaan verdwijnen.

De littekens (Fig. 8) ontstaan gewoonlijk na episoden met verbrande huid, vooral na blaarvorming. Over het algemeen kunnen de littekens wit en atrofisch worden. Afhankelijk van de persoonlijke achtergrond van de patiënt kunnen keloïden en hypertrofische littekens ontstaan op specifieke locaties (de kaaklijn, oorlellen, borst, rug, nek, bovenarmen en buik).

Acute onmiddellijke IPL-complicatie in het gezicht van een mannelijke patiënt: blaar en urticaria boven een hemangioma-laesie
Fig. 8 Acute onmiddellijke complicatie van IPL-behandeling: blaar en urticaria boven een hemangioma-laesie in het gezicht van een mannelijke patiënt

Direct nadat het genezingsproces na de onmiddellijke complicaties is voltooid, kan de huid aanhoudend erytheem vertonen. Dit kan erop wijzen dat er nog steeds overmatige ontsteking bestaat, die de vorming van de genoemde littekens kan veroorzaken. Om deze te voorkomen, moet de arts naast de behandeling van de onmiddellijke complicaties wekelijks IPL als fotodynamische therapie toepassen op de persisterende erythemateuze gebied (zeer lage energiedichtheid, tussen 6 en 10 J, filters 540–695 nm, pulstijd 100 ms), dagelijks LIL toepassen en ontstekingsremmende crèmes gebruiken (middelhoogwerkzame corticosteroïdcrèmes, rozenbottelolie, siliconenolie). Als keloïdlittekens of hypertrofische littekens zelfs na de preventieve behandeling ontstaan, kunnen de littekens eenmaal per maand worden behandeld met lokale infiltratie van injecteerbare corticosteroïden of bleomycine, tot volledige regressie. Voor gevallen van keloïdlittekens die ongevoelig zijn voor infiltratietherapie, kunnen chirurgische opties geïndiceerd zijn, zoals afschaven van de laesie in combinatie met bètatherapie. Als atrofische littekens ontstaan, kunnen zij worden behandeld met gefractioneerde ablatieve lasers en chemische peelings (zoals de chemische reconstructie van huidlittekens [CROSS] chemische peeling), in meerdere sessies, eenmaal per maand (Fig. 9).

Stroomschema voor de aanpak van littekens die na IPL-behandelingen ontstaan
Fig. 9 Stroomschema voor de aanpak van littekens na IPL-behandelingen

Infecties zijn zeldzame complicaties, maar ze kunnen verwoestend zijn omdat zij plotseling en zonder waarschuwing kunnen ontstaan. De meest voorkomende is activering van het herpes simplex-virus, die kan leiden tot lokale of wijdverbreide infectie in het behandelde gebied (vergelijkbaar met de kaposi-varicelliforme eruptie die wordt gezien op atopische huid). Bacteriële infecties zijn zeldzaam en treden meestal op rond besmette huidlocaties (perioraal, paranasaal, perineum, handen, voeten, oksels, huidlocaties met bacteriële folliculitis of enige andere bacteriële huidinfectie), gewoonlijk veroorzaakt door grampositieve bacteriën (Streptococcus sp., Staphylococcus sp.). Risicofactoren hiervoor zijn hoogenergetische gefractioneerde ablatieve lasers, hoogenergetische IPL, brandwondcomplicaties, middelsterke chemische peelings (Jessner-oplossing in combinatie met TCA) en grote gebieden die tegelijkertijd worden behandeld. De belangrijkste maatregel om infecties te voorkomen is erop te anticiperen, door patiënten met deze voorgeschiedenis herpes simplex-profylaxe voor te schrijven wanneer zij de bovengenoemde behandelingen ondergaan (te starten 1 dag vóór de behandeling), evenals plaatselijke en/of orale antibiotica of antimicrobiële plaatselijke crèmes voor na de procedure, totdat de behandelde huid volledig is genezen. Wij raden af om een huidlocatie met enige duidelijke infectie met IPL te behandelen.

Allergieën zijn zeldzaam; zij kunnen optreden wanneer de epidermis is onderbroken, wat kan leiden tot een hogere absorptie van allergenen en/of irriterende stoffen. In alle gevallen mogen bekende allergeen stoffen die door de patiënt worden gemeld, niet worden gebruikt. Na de behandeling beperkt het gebruik van crèmes voor een betere genezing van de huid de risico’s op allergische contactdermatitis en/of irriterende contactdermatitis. Als dit optreedt, moeten laag tot middelwerkzame corticosteroïdcrèmes gedurende 7–10 dagen tweemaal daags op de huid worden aangebracht.

Dyschromieën zijn de meest voorkomende late complicatie na IPL-behandelingen. Aanhoudende PIHE kan worden behandeld met oppervlakkige chemische peelings (zoals retinoïnezuur en Jessner-oplossing), al dan niet in combinatie met de Nd:YAG QS 1.064 nm-laser. Thuis moeten patiënten de formule van Kligman of een vergelijkbare formule gebruiken.

Depigmenterende formule van Kligman voor hyperpigmentatie

Aanhoudende PIHE geneest binnen 3–12 maanden na de complicatie.

Wanneer aanhoudende PIHO optreedt, moet de arts de locatie onderzoeken met een Wood-lamp (WL). Als het gebied door de WL wordt opgelicht, geeft dit aan dat de hypochromie mogelijk werkelijk aanhoudend is, zodat deze moet worden behandeld met wekelijkse smalband UVB-fototherapie tot volledige genezing.

Als het gebied niet door de WL wordt opgelicht, wijst dit erop dat de hypochromie voorbijgaand is, zodat de arts de natuurlijke genezing kan afwachten of kan proberen de omringende huid lichter te maken met IPL en/of chemische peelings.

Voor alle gevallen van PIHO moeten patiënten ook directe blootstelling aan de zon vermijden, breedspectrum zonnebrandcrèmes gebruiken en thuis de formule van Kligman gebruiken. PIHO geneest gewoonlijk binnen 3–15 maanden.

IPL-behandelsessies kunnen met intervallen van 30–45 dagen worden herhaald. Gewoonlijk hebben patiënten drie tot zes sessies nodig om een algehele verbetering te bereiken, maar er moet worden opgemerkt dat dit afhangt van individuele kenmerken. Over het algemeen leidt de behandeling tot een beter klinisch aspect van de huidtextuur, een minder gevlekte aanblik en het verdwijnen van gepigmenteerde en vasculaire laesies (Scattone et al. 2012; Gold and Biron 2013).

Kernboodschappen

  1. IPL is een belangrijke behandeling voor patiënten met door licht verouderde huid.
  2. IPL-apparaten zijn veelzijdig, maar men moet steeds voor ogen houden dat individualisering van de behandeling de hoofdrol moet spelen bij het succesvol bereiken van een jeugdige en gezonde huid.
  3. Het vaststellen van het werkelijke huidskleurtype van de patiënt is de belangrijkste maatregel om complicaties te voorkomen en de voornaamste behandeldoelen te bereiken.
  4. Net als lasers werkt IPL via selectieve fotothermolyse, waarbij huidchromoforen fotonen uit het IPL-licht absorberen en hitteschade veroorzaken.
  5. Ondersteunende nazorg na de sessies moet worden benadrukt, omdat deze maatregel bijdraagt aan snelle genezing van de huid en de kans op alle complicaties verkleint.

Referenties

Ali MM, Porter RM, Gonzalez ML. Intense pulsed light enhances transforming growth factor beta1/Smad3 signaling in acne-prone skin. J Cosmet Dermatol. 2013;12:195–203.

Balibas P, Schreml S, Szeimies RM, Landthaler M. Intense pulsed light (IPL): a review. Lasers Surg Med. 2010;42:93–104.

Bolognia JL, Jorizzo JL, Rapini RP. Dermatology. 2nd ed. London: Mosby; 2008. p. 1321–31.

El-Domyati M, El-Ammawi TS, Moawad O, Medhat W, Mahoney MG, Uitto J. Intense pulsed light photorejuvenation: a histological and immunohistochemical evaluation. J Drugs Dermatol. 2011;10(11):1246–52.

El-Domyati M, El-Ammawi TS, Moawad O, Medhat W, Mahoney MG, Uitto J. Expression of transforming growth factor-β after different non-invasive facial rejuvenation modalities. Int J Dermatol. 2015;54:396–404.

Friedmann DP, Fabi SG, Goldman MP. Combination of intense pulsed light, Sculptra, and Ultherapy for treatment of the aging face. J Cosmet Dermatol. 2014;13:109–18.

Gold MH, Biron JA. Safety and cosmetic effects of photodynamic therapy using hexyl aminolevulinate and intense pulsed light: a pilot study conducted in subjects with mild-to-moderate facial photodamage. J Clin Aesthet Dermatol. 2013;6(10):27–31.

Goldberg DJ. Current trends in intense pulsed light. J Clin Aesthet Dermatol. 2012;5(6):45–53.

Mattos R, Filippo A, Torezan L, Campos V. Non-laser energy sources on rejuvenescence: part II. Surg Cosmet Dermatol. 2009;1(2):80–6.

Railan D, Kilmer S. Treatment of benign pigmented cutaneous lesions. In: Goldman’s Cutaneous and Cosmetic Laser Surgery. Elsevier; 2000. p. 93–108.

Sasaya H, Kawada A, Wada T, Hirao A, Oiso N. Clinical effectiveness of intense pulsed light therapy for solar lentigines of the hands. Dermatol Ther. 2011;24:584–6.

Scattone L, Alchorne MMA, Michalany N, Miot HA, Higashi VS. Histopathologic changes induced by intense pulsed light in the treatment of poikiloderma of Civatte. Dermatol Surg. 2012;38:1010–6.

This site uses cookies

We use cookies to collect information about how you use this site. We use this information to make the website work as well as possible and improve our services.